PROBLAD – innowacyjny biofungicyd do ochrony upraw szklarniowych przed szarą pleśnią i mączniakiem prawdziwym.

Z drugiej strony należy jednak przestrzegać rygorystycznych norm dotyczących poziomu pozostałości chemicznych substancji oraz okresów karencji i prewencji. Jak więc prowadzić skuteczną, ale jednocześnie również bezpieczną ochronę upraw przed szarą pleśnią i mączniakiem prawdziwym bez pozostałości substancji chemicznych oraz z zachowaniem karencji? Nowym narzędziem dostępnym dla producentów jest PROBLAD – fungicyd niskiego ryzyka, zawierający wyciąg z kiełkujących nasion łubinu białego.

Szara pleśń i mączniak prawdziwy – dwa różne, ale równie poważne zagrożenia

Sprawca szarej pleśni – grzyb Botrytis cinerea, może porażać zarówno liście, kwiaty, łodygi, jak i owoce. Największym zagrożeniem są infekcje kwiatów i ran powstających podczas usuwania liści, pędów bocznych lub zbioru owoców. Presja choroby wzrasta przy wysokiej wilgotności względnej, długim utrzymywaniu się wilgoci na roślinach, ograniczonej wymianie powietrza oraz obecności starzejących się i obumarłych tkanek. Na skutek występowania choroby na łodygach dochodzi do zaburzenia transportu wody i składników pokarmowych, natomiast infekcje owoców powodują ich gnicie i utratę wartości handlowej.

Objawy porażenia przez grzyby należące do rzędu mączniakowców (Erysiphales) najczęściej pojawiają się na liściach w postaci mączystego nalotu grzybni i zarodnikowania. Przy dużej presji choroby na skutek ograniczania powierzchni asymilacyjnej, liście żółkną, zasychają, a następnie przedwcześnie opadają. Objawy choroby widoczne są również na wszystkich nadziemnych częściach roślin, z wyjątkiem owoców. Rozwojowi choroby sprzyjają m.in. długie okresy wyższych temperatur (przy temperaturze 22-28°C inkubacja patogenu trwa 4-5 dni) oraz umiarkowana i wysoka wilgotność względna – typowe dla wielu obiektów szklarniowych.

Działania agrotechniczne w pierwszej kolejności

Zgodnie z założeniami Integrowanej ochrony roślin ograniczanie obu chorób powinno w pierwszej kolejności obejmować wszystkie możliwe działania niechemiczne, takie jak:

• unikanie nadmiernego zagęszczenia roślin,
• usuwanie pędów bocznych oraz porażonych organów roślin,
• zapewnienie odpowiednich warunków klimatycznych w szklarni,
• zrównoważone nawożenie i nawadnianie.

Przy dużej presji szarej pleśni i mączniaka prawdziwego same działania agrotechniczne mogą jednak okazać się niewystarczające, a możliwości stosowania konwencjonalnych środków ochrony roślin w uprawach szklarniowych są ograniczone i wymagają przemyślanych strategii, związanych z karencją, pozostałościami substancji aktywnych w owocach oraz zarządzania strategiami odporności. Dlatego też warto do programu ochrony włączyć PROBLAD.

Biofungicyd z nową, wyjątkową substancją czynną – polipeptydem BLAD

PROBLAD to zarejestrowany biofungicyd, którego substancją czynną jest polipeptyd BLAD, powstający w pierwszych etapach kiełkowania nasion słodkich odmian łubinu białego – Lupinus albus. Środek ma formę rozpuszczalnego koncentratu SL i zgodnie z aktualną etykietą rejestracyjną może być stosowany w uprawach szklarniowych.

Działanie biofungicydu PROBLAD ma charakter wielokierunkowy i wielomiejscowy, przez co różni się od mechanizmów działania typowych dla wielu konwencjonalnych substancji grzybobójczych.

PROBLAD – mechanizm działania na patogeny chorobotwórcze:

1. Bezpośredni kontakt ze ścianą komórkową grzyba

Polipeptyd BLAD wykazuje silne powinowactwo do chityny – obecnej w ścianie komórkowej grzybów i bakterii. Na skutek wiązania się polipeptydu ze ścianą komórkową patogenów powstają uszkodzenia oraz osłabienie funkcji ochronnych ściany komórkowej.

2. Zaburzenie błony komórkowej

Po przedostaniu się przez ścianę komórkową BLAD przechodzi przez błonę i przedostaje się do cytoplazmy. W rezultacie osłabione zostają dwie podstawowe bariery komórki grzyba — ściana oraz błona komórkowa.

3. Chelatowanie kationów dwuwartościowych

Jest to kluczowy etap działania biofungicydu PROBLAD, który zachodzi wewnątrz komórki patogenu. Polipeptyd BLAD chelatuje kationy dwuwartościowe, m.in.: Mg²⁺, Ca²⁺, Cu²⁺, Mn²⁺, Zn²⁺. Jony te są kofaktorami wielu enzymów metabolicznych. Ich obecność jest niezbędna, aby enzymy mogły przyjąć aktywną strukturę i uczestniczyć w reakcjach biochemicznych. Związanie jonów przez BLAD zmniejsza ich dostępność dla komórki grzyba i zaburza jej homeostazę jonową.

4. Jednoczesne zaburzenie wielu procesów metabolicznych

Niedobór niezbędnych kofaktorów powoduje dezaktywację wielu enzymów. W konsekwencji zostaje ograniczony przebieg licznych reakcji biochemicznych oraz całych szlaków metabolicznych.

PROBLAD – nowy mechanizm działania i mniejsze ryzyko odporności

Polipeptyd BLAD oddziałuje jednocześnie na ścianę komórkową, błonę oraz liczne procesy metaboliczne. Wielomiejscowy mechanizm jest istotną cechą w strategii zarządzania odpornością, ponieważ patogen musiałby jednocześnie przystosować kilka procesów komórkowych, aby wytworzyć odporność. Z tego względu PROBLAD został zaklasyfikowany przez FRAC do grupy BM01 — ekstraktów roślinnych o wielomiejscowej aktywności na poziomie komórkowym patogenów. Nowoczesny program ochrony upraw powinien jednak opierać się na umiejętnym rotowaniu substancji, dlatego po każdych dwóch zabiegach preparatem PROBLAD należy zastosować fungicyd należący do innej grupy FRAC i mający odmienny mechanizm działania.

PROBLAD w programie ochrony upraw szklarniowych

Etykieta rejestracyjna biofungicydu PROBLAD obejmuje zastosowanie tego preparatu w ochronie przed szarą pleśnią oraz mączniakiem prawdziwym typowych gatunków uprawianych w szklarniach, takich jak: truskawka, pomidor, ogórek, papryka, bakłażan, fasola, groch, rośliny zielarskie.

PROBLAD powinien być włączany do programu ochrony przede wszystkim zapobiegawczo lub na samym początku rozwoju choroby, bezpośrednio po zauważeniu pierwszych objawów. Maksymalna i zalecana dawka preparatu wynosi 3,2 l/ha (1,3 l/ha na 10 tys. m² ściany liści, ściany owoconośnej – LWA). W sezonie można wykonać maksymalnie 6 zabiegów w odstępie co najmniej 7 dni (truskawka, rośliny bobowate i zielarskie co 8 dni). Woda wykorzystywana do zabiegów powinna mieć pH w przedziale 6-8 należy jednak pamiętać, aby preparatu nie stosować w roztworze o pH 5,5 ponieważ jest to tzw. punkt izioelektryczny, w którym polipeptyd BLAD – może ulec wytraceniu. Istotną zaletą preparatu jest brak karencji, co ułatwia jego wykorzystanie w uprawach prowadzonych w systemie częstych i regularnych zbiorów.

Wysoka skuteczność w ochronie potwierdzona badaniami w Polsce i za granicą.

1. Ogórek – mączniak prawdziwy (Podosphaera fuliginea)

W doświadczeniu przeprowadzonym w 2020 r. w Otorowie (woj. Wielkopolskie) porównywano skuteczność ochrony ogórka przed mączniakiem prawdziwym (Podosphaera fuliginea) z wykorzystaniem biofungicydu PROBLAD w porównaniu do konwencjonalnego programu ochrony. Badania wykazały, iż wykonanie 6 zabiegów biofungicydem PROBLAD w odstępie 8-11 dni zapewniło porównywalną skuteczność ochrony do standardu chemicznego.

*difenokonazol + fluksapyroksad 0,6 l/ha (BDF) + siarka 800 g/l 1,5 kg (ACE)

2. Truskawka – szara pleśń (Botrytis cinerea)

Doświadczenie przeprowadzone w 2020 roku miejscowości Ostroróg (woj. Wielkopolskie) na truskawce odm. Roxana wykazało, iż wykonanie 6 zabiegów biofungicydem PROBLAD w odstępie 7-10 dni w dawce 3,2 l/ha zapewniło bardzo wysoką skuteczność w ochronie owoców truskawki przed szarą pleśnią – porównywalną ze standardowym programem fungicydowym opartym na preparatach konwencjonalnych.

*fenheksamid 1,5 l/ha (ADF) + cyprodynil + fludioksonil 0,8 kg/ha (CE)

3. Papryka – szara pleśń (Botrytis cinerea)

Doświadczenie przeprowadzone w 2020 r. w Rumunii w miejscowości Dumitrești na papryce odm. Kaptur wykazało że PROBLAD stosowany w dawce 3,2 l/ha wyraźnie ograniczył występowanie szarej pleśni na owocach papryki. Jego skuteczność była statystycznie porównywalna ze standardowym, naprzemiennym programem ochrony opartym na preparatach konwencjonalnych.

* cyprodynil + fludioksonilpiraklostrobina 1 kg/ha (BDF) + boskalid 1,5 kg/ha (BDF)

Podsumowanie

Badania prowadzone w różnych uprawach potwierdziły możliwość istotnego ograniczenia występowania szarej pleśni i mączniaka prawdziwego, przy czym końcowy efekt zależy od presji występowania danej choroby, terminu rozpoczęcia ochrony, dokładności i regularności zabiegów. PROBLAD nie powinien więc zastępować całego programu ochrony, lecz uzupełniać działania agrotechniczne, kontrolę mikroklimatu i rotację substancji czynnych. Status środka niskiego ryzyka, roślinne pochodzenie substancji czynnej oraz niewymagany okres karencji zwiększają przydatność wykorzystania preparatu PROBLAD w intensywnych uprawach szklarniowych, szczególnie tam, gdzie zbiory prowadzone są regularnie przez długi okres.