Hodowla odpornościowa – odmiany ogórka z firmy Enza Zaden
W dniu 20 listopada 2025 r. w Czchowie, w Małopolsce, odbyło się szkolenie dla producentów trudniących się uprawą ogórków i pomidorów. Zostało ono zorganizowane przez firmy Enza Zaden, Royal Brinkman oraz Agrochemik. W tej części relacji przedstawiam strategię hodowli i wybrane odmiany ogórka, przeznaczone do uprawy pod osłonami.
Odpowiedź hodowli na problemy w uprawie ogórka
Prezentację na temat aktualnych strategii hodowli oraz charakterystykę odmian ogórków i pomidorów do upraw szklarniowych i tunelowych wygłosił Krzysztof Odzioba, będący przedstawicielem firmy Enza Zaden w rejonie Polski Wschodniej i Południowej. Zwrócił uwagę, że nowe odmiany ogórka, wprowadzane na rynek, muszą spełniać oczekiwania producentów pod względem m.in. odporności na choroby. Duże zagrożenie stanowią obecnie wirusy, w tym wirus zielonej mozaiki ogórka (Cucumber green mottle mosaic virus – CGMMV), mozaiki ogórka (Cucumber mosaic virus – CMV), żółknięcia nerwów liści (Cucumber vein yellowing virus – CVYV) oraz żółtaczki dyniowatych (Cucurbit aphid-borne yellows virus – CABYV). Prelegent podkreślił istotną rolę mszyc w przenoszeniu wirusów i konieczność ich systematycznego zwalczania. W obecnych realiach wyzwaniem jest też uprawa w mniej korzystnych warunkach termicznych, ze względu na wysokie koszty opału i doświetlania w uprawach pod osłonami. Ponadto coraz trudniej o solidnych pracowników, a ich zatrudnienie również wiąże się z wysokimi kosztami.
Odpowiedzią na wyżej wymienione problemy jest hodowla ukierunkowana na wprowadzanie odmian odpornych na wirusy oraz wyróżniających się tolerancją na stresy abiotyczne, a przy tym wydajnych i nie wymagających dużych nakładów pracy.
Odmiany ogórka midi
Wśród odmian ogórków o gładkiej skórce najnowszą propozycją jest Melfi F1, o ciemnozielonych owocach, lekko żebrowanych, długości 21-24 cm. Specjalista z firmy Enza Zaden podkreślił, że utrzymują stałą długość (nie przerastają) oraz nie mają tendencji do tworzenia tzw. szyjki. Ponadto są bardzo trwałe w warunkach panujących w obrocie handlowym. Rośliny tej odmiany można sadzić już od stycznia. Odmiana ma wysoką odporność na CGMMV (Cucumber green mottle mosaic virus – wirus zielonej mozaiki ogórka) i parch dyniowatych (Cladosporium cucumerinum) oraz średnią na CMV (Cucumner mosaic virus ), CVYV (Cucumber vein yellowing virus – wirus żółtaczki nerwów ogórka) i mączniaka prawdziwego. Wykazuje też tolerancję na czarną zgniliznę zawiązków i pędów dyniowatych (chorobę powodowaną przez grzyb Didymella bryoniae).
Atutem tej odmiany jest cecha samoregulacji, co oznacza, że jeśli dozna warunków stresowych, takich jak niedobór światła w pierwszej fazie wzrostu, nie opóźnia dalszego wzrostu i wiązania kolejnych owoców. Można ją uprawiać w systemie wysokiego drutu – na jeden pęd, a także „na parasol”. Ze względu na wysoki plon handlowy, szeroki pakiet odporności oraz łatwe w pielęgnacji rośliny, odmiana Melfi F1 znajduje coraz większe uznanie wśród producentów, zwłaszcza tych, ceniących stabilną produkcję wyrównanego plonu.
Nieco później, bo od końca stycznia można rozpocząć nasadzenia odmiany Sultanit F1. Wiąże ona bardzo zbliżone pod względem długości owoce (22-24 cm dł.) oraz ma takie same odporności, jak odmiana Melfi F1. Świetnie znosi upały, dlatego Sultanit F1 jest rekomendowany przede wszystkim do uprawy w sezonie letnio-jesiennym. Rośliny mają silny pokrój, dobrze rozbudowany system korzeniowy i średniej wielkości liście. Z kolei międzywęźla są średniej długości, co ogranicza ryzyko infekcji przez choroby grzybowe.
Nieco dłuższe owoce (22-25 cm) tworzy odmiana Grummel F1, dobrze już znana producentom. Pozwala uzyskać wysoki, satysfakcjonujący plon handlowy i jest polecana do gospodarstw nie mających problemów z wirusem zielonej mozaiki ogórka, ponieważ nie jest na niego odporna. To odmiana bardzo uniwersalna, dobrze adaptuje się do warunków uprawy. Rośliny można uprawiać w cyklach wiosennych lub jesiennych i prowadzić w różnych systemach. Ich mocny wigor i szybki wzrost jest gwarantem wyższego plonu wczesnego – w porównaniu ze standardowymi odmianami.
Ze starszego programu hodowlanego wywodzi się odmiana Melen F1, o krótszych owocach, dorastających do 20-22 cm. Jej zaletami jest podwyższona tolerancja na błędy ze strony producenta (nieoptymalne odżywienie) i adaptacja do różnej kubatury pomieszczenia (dobrze radzi sobie w niskich tunelach oraz w szklarniach typu high-tech). Melena F1 można uprawiać począwszy od nasadzeń w połowie lutego. Jego rośliny zachowują balans wegetatywno-generatywny, mają krótkie międzywęźla i bardzo dobrze znoszą wysokie temperatury w okresie lata.
Prelegent poinformował również o znajdującej się obecnie w testach nowej odmianie mieszańcowej ogórka (E23M.2452). Jest ona w typie odmiany Melen F1, ale z odpornością na wirus zielonej mozaiki ogórka (CGMMV) oraz wykazuje tolerancję na niedobory światła (nadaje się do sadzenia od początku stycznia i wykazuje tendencję do samoregulacji).
Standardowy i „ulepszony” Bjorn
Standardową odmianą ogórka brodawkowego polecaną do uprawy pod osłonami jest Bjorn F1. Tworzy regularnie po 2-4 owoce w węźle. Mają one 10-12 cm dł. i cylindryczny kształt oraz pokryte są gęstymi brodawkami. Jego rośliny mają otwarty pokrój i krótkie międzywęźla, a pędy boczne wykazują charakter generatywny. Jednolity kształt, ciemnozielona barwa, wydłużona trwałość pozbiorcza oraz wysoka jakość wewnętrzna owoców (dobre wypełnienie również w okresie upałów) to cechy potwierdzające wysoką przydatność tej odmiany na zaopatrzenie sieci supermarketów i na eksport.
Krzysztof Odzioba zwrócił również uwagę na potrzebę zwiększonego nawożenia (wyższe EC pożywki) odmiany Bjorn F1, w porównaniu z odmianami konkurencyjnymi, niemniej z pewnością odpłaci się ona wysokim plonem. Odmiana na umiarkowaną odporność na mączniaka prawdziwego oraz wirusy (CMV, CVYV, CGMMV).
Prelegent podkreślił również, że w segmencie ogórka brodawkowego wysoki potencjał plonotwórczy ma nowa odmiana Grovik F1 (do niedawna pod numerem hodowlanym E23P.2411), która jest bardzo zbliżona do odmiany Bjorn F1. Można ją również sadzić od końca stycznia do jesieni. Rośliny wykazują balans wegetatywno-generatywny i mają umiarkowaną siłę wzrostu, co zapewnia łatwość i stabilność produkcji przez cały sezon. Przeprowadzone badania wskazują na wysoką tolerancję tej odmiany na wahania zasolenia w podłożu oraz zmienne warunki w trakcie uprawy. Można ją prowadzić na jeden pęd lub „na parasol”. Ma szeroki pakiet odporności, zwłaszcza na wirusy, w tym podwyższoną, wysoką odporność na wirus zielonej mozaiki ogórka.
