Co nowego w projekcie AdvisoryNetPEST?
W ubiegłym roku we Wrocławiu odbyły się kolejne warsztaty w ramach międzynarodowego projektu AdvisoryNetPEST. Ma on za zadanie propagowanie innowacyjnych rozwiązań, służących ograniczeniu stosowania chemicznych środków ochrony roślin, i zrównoważonej produkcji neutralnej dla środowiska. Podczas spotkania, w którym uczestniczyli przedstawiciele świata nauki, doradcy prywatni i publiczni oraz przedsiębiorcy omówiono dotychczasowe działanie systemu AKIS w Polsce. Ponadto przybliżono m.in. dwa ciekawe rozwiązania, które są godne rozpowszechnienia w wielu gospodarstwach w Polsce.
Ochrona roślin coraz trudniejsza
W wielu krajach Europy z dobrze rozwiniętym ogrodnictwem (również w naszym kraju), gospodarstwa borykają się ze stałym niemal problemem dotyczącym wycofywania substancji czynnych. W ich miejsce nie są rejestrowane nowe, pojawia się ich zbyt mało, bądź te nowe mają podobny mechanizm działania. Uniemożliwia to skrupulatne ułożenie strategii ochrony uprawianych roślin, co przekłada się na ryzyko produkcji oraz stopniowe uodparnianie się chwastów, patogenów i szkodników. W tej sytuacji coraz większego znaczenia nabierają wszelkie rozwiązania profilaktyczne zmniejszające presję ze strony agrofagów. Działania profilaktyczne przejawiają się zwykle doborem odpornej (względnie tolerancyjnej) odmiany, prowadzeniem optymalnej agrotechniki właściwej dla danego gatunku, oraz stosowaniem preparatów sprzyjających zachowaniu dobrej kondycji roślin, np. środków zawierających krzem, wyciągi z wodorostów, uruchamiających naturalne właściwości obronne organizmów przed wystąpieniem infekcji, itd.
Organizmy niepożądane również jednak ewoluują, niestety w kierunku niepożądanym dla rolników i ogrodników, wyrządzając coraz większe szkody w uprawach. W związku z nieprzewidywalnym przebiegiem pogody wzrasta również zagrożenie ze strony agrofagów dotychczas u nas niewystępujących.
Prognozowanie chorób roślin w oparciu o dane
Od lat wiadomo, że rośliny wykazują objawy chorobowe po określonym czasie od infekcji. Gdy objawy te są już widoczne prowadzenie ochrony jest już często niewystarczające, aby uzyskać wysoki i dobry jakościowo plon. Stąd wysoce wydajne jest zapobieganie infekcjom. Jednym z kroków jest ustalenie warunków, w których do nich dochodzi. Przebieg warunków środowiska można aktualnie dokładnie śledzić za pomocą stacji meteorologicznych. Za ich pomocą można mierzyć głównie temperaturę i wilgotność powietrza, temperaturę i wilgotność podłoża, ilość opadów, długość zwilżenia liści, nasłonecznienie, a także prędkość i kierunek wiatru. Uzyskane dane wraz z opracowanymi modelami chorobowymi pozwalają na znaczne podniesienie skuteczności zastosowanych środków ochrony roślin (dobór optymalnego terminu zabiegu), a także ułatwiają podjęcie decyzji o samej zasadności ich wykorzystania. Ponadto w uprawach pod osłonami uzyskane informacje o temperaturze i wilgotności sprzyjają lepszemu zarządzaniu systemami wietrzenia i nawilżania powietrza lub „pracy” cieniówek.
Niektóre funkcjonalności są na tyle zaawansowane, że informują o presji chorobowej nie tylko ze strony patogenów pasożytniczych, ale również jednostek chorobowych bytujących w powietrzu, takich jak np. Cladosporium (grzyby sadzakowe, pleśniowe) pogarszające jakość handlową np. owoców miękkich.
Minimum pozostałości środków ochrony roślin
Współczesnym wyzwaniem związanym z produkcją i zbytem produktów ogrodniczych są obawy konsumentów dotyczące ilości pozostałych w nich pestycydów. Ten temat był również przedmiotem rozmów podczas spotkania we Wrocławiu. Jednym z rozwiązań jest aplikacja ResiYou. Służy ona do monitorowania rozkładu substancji czynnych środków ochrony roślin w czasie rzeczywistym. Po wykupieniu licencji i zalogowaniu się do aplikacji wprowadza się dane dotyczące m.in. działki, uprawianego gatunku (i odmiany), terminu kwitnienia, typu uprawy (uprawa polowa lub pod osłonami), informacji o planowanych zabiegach (nazwy i dawki preparatu, daty przeprowadzenia zabiegu, ilości cieczy roboczej na ha) i daty zbioru. Po wprowadzeniu danych aplikacja określa, czy w danym terminie zbioru/sprzedaży w plonie będą przekroczone NDP (najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości) lub obecne substancje niedozwolone. Na tej podstawie możliwe jest racjonalne planowanie zabiegów ochrony poszczególnymi preparatami. Dla producentów ma to bardzo duże znaczenie, ponieważ chroni przed potencjalnymi zwrotami towaru. W tym miejscu warto wspomnieć, że ResiYou ma wiele funkcji, w tym rozbudowane informacje o NDP dla poszczególnych sieci handlowych. Dzięki temu producenci mają ułatwione przestrzeganie dodatkowych norm pozostałości ś.o.r., co umożliwia im szerszy dostęp do rynku.
Oprogramowanie ResiYou pozwala:
– przewidywać poziomy pozostałości w konkretnym dniu (np. zbioru),
– symulować zabiegi pestycydami,
– sprawdzać zgodność wyprodukowanych warzyw i owoców z wymogami prawnymi odbiorców.
W Polsce aktualnie aplikacja ResiYou jest dostosowana do upraw jabłoni, gruszy oraz roślin jagodowych takich jak truskawki, maliny i borówki. Trwają też testy w uprawach pomidorów i drzew pestkowych.
Wizyta studyjna
W ubiegłym roku w ramach projektu AdvisoryNetPEST zorganizowano wizytę studyjną w 25-hektarowym gospodarstwie sadowniczym w Karczmiskach (woj. lubelskie), prowadzonym przez dr Marcelę i Pawła Krawców. Podczas niej zaprezentowano m.in. uprawę malin i borówek w tunelach, różne metody pielęgnacji gleby na plantacji borówki i kolekcję odmian. Ponadto omówiono system wspomagania decyzji dla zrównoważonej ochrony upraw jagodowych oparty na czujnikach, pułapkach i zbieraniu danych. Przedstawiono wykorzystanie stacji meteorologicznych oraz modeli chorobowych do układania programów ochrony przed szarą pleśnią maliny i borówki z wykorzystaniem fungicydów, w tym biologicznych, a także aplikacji ResiYou do monitorowania substancji czynnych fungicydów i insektycydów.
