Drapieżne roztocze

Roztocze to pożyteczne pajęczaki bardzo małych rozmiarów – można zaobserwować je na roślinie za pomocą lupy. Wszystkie gatunki przechodzą 5 stadiów rozwojowych: jajo, larwa, 2 stadia nimfy (protonimfa, deutonimfa) i osobnik dorosły. Żerują osobniki dorosłe i nimfy, które aktywnie przemieszczają się w poszukiwaniu pożywienia. Ssącym aparatem gębowym przebijają ciało szkodnika i wysysają jego wnętrzności. W uprawach owoców miękkich najczęściej wykorzystywane są drapieżne roztocze z rodziny dobroczynkowatych. W zależności od gatunku mogą odżywiać się różnymi szkodnikami.

Amblyseius = Neoseiulus californicus (dobroczynek kalifornijski) – żywi się wszystkimi stadiami rozwojowymi przędziorków oraz roztoczami (roztocz truskawkowiec, roztocz szklarniowiec) i szpecielami. W przypadku braku szkodników – pyłkiem roślin. W uprawach owoców (truskawka, malina) stosowany jest prewencyjnie lub z chwilą pojawienia się pierwszych szkodników. Może być stosowany łącznie z Phytoseiulus persimilis.

Dorosły osobnik ma ciało przezroczyste, w odcieniu białopomarańczowym lub żółtym, kształtu owalnego, długości około 0,5 mm, z 4 parami krótkich odnóży. Nimfa jest podobna do osobnika dorosłego, tylko mniejsza. Larwa ma 3 pary odnóży i jest jaśniejsza od stadiów ruchomych. Jajo owalne, przeźroczyste lub koloru białego.

Osobniki dorosłe żyją około 20 dni. Samica może złożyć do 4 jaj dziennie. W zależności od temperatury rozwój jednego pokolenia trwa od 4 do 12 dni. N. californicus wykazuje aktywność w szerokim zakresie temperatur (8-35°C), szybciej rozwija się w wyższej temperaturze. Wilgotność względną powietrza N. californicus toleruje w zakresie 40-80% ale preferuje na poziomie ponad 70%. W ciągu doby pojedynczy drapieżca może zjeść ponad 5 przędziorków.

Amblyseius = Neoseiulus cucumeris (dobroczynek wielożerny) – w uprawach owoców miękkich zwalcza młode stadia larwalne wciornastków. Jego pożywieniem są również przędziorki, roztocze (roztocz truskawkowiec, roztocz szklarniowiec) i szpeciele (szpeciel jeżynowiec). Przy braku szkodników drapieżca może się także żywić spadzią lub pyłkiem. Dobroczynka wielożernego należy stosować prewencyjnie lub z chwilą pojawienia się pierwszych szkodników.

Jajo jest owalne, półprzezroczyste, białe. Larwa jest jaśniejsza od osobnika dorosłego, ma 3 pary odnóży, nie przemieszcza się i nie odżywia. Nimfy podobne do osobników dorosłych. Dorosły osobnik ma ciało przezroczyste w odcieniu żółtobrązowym do bladobrązowego, kształtu gruszkowatego (owalne, nieco spłaszczone i wydłużone), długości do 0,4 czy 0,5-1, z 4 parami długich odnóży. Osobniki dorosłe i nimfy wykazują dużą aktywność w poszukiwaniu pożywienia.

Osobniki dorosłe mogą żyć do 28-35 dni. Samica składa około 30 jaj w ciągu miesiąca życia. Minimalna temperatura dla przeżywalności roztocza wynosi 8°C. N. cucumeris jest wrażliwy na niską wilgotność powietrza. Optymalne warunki do rozwoju: temperatura 25-30°C i wilgotność powietrza 70-80%. W tych warunkach cykl życiowy trwa 8-10 dni, a dorosły roztocz zjada do 6 larw wciornastka dziennie.

Amblyseius swirskii – zwalcza pierwsze stadium larwalne wciornastków. Odżywia się również młodszymi stadiami rozwojowymi przędziorków, jajami i larwami mączlików. W przypadku braku pokarmu może odżywiać się pyłkiem. Należy go stosować prewencyjnie lub z chwilą pojawienia się pierwszych szkodników.



Osobnik dorosły jest koloru beżoworóżowego, owalny z szerszym końcem ciała, odnóża krótkie. Larwa i nimfy przypominają osobnika dorosłego tylko są nieco mniejsze. Jaja są owalne, bladobiaławe.

A. swirskii najlepiej rozwija się w temperaturze 25-28°C i wilgotność powietrza powyżej 70%. Toleruje bardzo wysokie temperatury. Jest wrażliwy na niską wilgotność powietrza (poniżej 60%). Okres rozwoju od jaja do postaci dorosłej w temperaturze 25°C wynosi około 5 dni. Samica składa wtedy średnio 2 jaja dziennie. A. swirskii zjada 5–10 szkodników na dobę.

Phytoseiulus persimilis (Dobroczynek szklarniowy) –  drapieżca zwalcza tylko przędziorki. Przy braku szkodników ginie, dochodzi też do kanibalizmu, co powoduje stopniowe zanikanie populacji. Dorosłe osobniki odżywiają się wszystkimi stadiami rozwojowymi przędziorków, a nimfy jajami i larwami szkodników.  P. persimilis może być stosowany po pojawieniu się pierwszych przędziorków lub w ogniska występowania szkodnika. Może być stosowany łącznie z Neoseiulus californicus.

Osobnik dorosły jest czerwony, gruszkowatego kształtu, długości około 0,5 mm, ma 4 pary długich odnóży. Nimfy mają kolor jasnoczerwony, przypominają osobniki dorosłe.  Larwa jest jasnoróżowa. Jajo owalne, przeźroczyste z lekkim odcieniem różowym.

Dorosła samica może złożyć do 60 jaj podczas swojego około 50-dniowego życia, gdy średnia temperatura wynosi 23°C. Całkowity czas rozwoju od jaja do postaci dorosłej waha się od 5 dni (w temperaturze 30⁰C) do około 25 dni (w temperaturze 15⁰C). P. persimilis wymaga wysokiej wilgotności powietrza (70-80%).

Dobroczynek szklarniowy szybko przemieszcza się i jest bardzo żarłoczyny. W ciągu jednego dnia w optymalnych warunkach osobnik dorosły może zjadać 20 jaj i larw oraz 5 dorosłych osobników przędziorka.

Produkty zawierające drapieżne roztocza

Dostępne są w formie saszetek z zawieszką (do rozwieszenia na roślinach) lub w butelkach wypełnionych otrębami lub wermikulitem. Dawka powinna być dostosowana do aktualnych warunków w uprawie. Przed ich zastosowaniem warto skonsultować ją z doradcą.

ORGANIZMY POŻYTECZNE PRODUKT*
Amblyseius = Neoseiulus californicus AMBLYCAcontrol, Spical, Spical-Plus, Spical Ulti-Mite
Amblyseius = Neoseiulus cucumeris
 AMBLYcontrol, Amblyseius – System, Thripex, Thripex-Plus, Thripex-V
Amblyseius swirskii
 SWIRScontrol, Swirski-Mite, Swirski-Mite LD, Swirski-Mite Plus, Swirski Ulti-Mite, Swirskii – System
Phytoseiulus persimilis PHYTOcontrol, Phytoseiulus – System, Spidex, Spidex Vital

*Produkty wymieniono w kolejności alfabetycznej