ToFBV – od niedawna nowy wirus zagraża uprawom pomidora w Europie

Na początku roku w publikacjach ogrodniczych pojawiła się informacja o nowym wirusie atakującym uprawy pomidorów szklarniowych w Europie – wystąpił m.in. we Włoszech, Francji, Belgii. Objawy wirusa plamistości pomidora (Tomato fruit blotch virus - ToFBV) przypominają nieco objawy powodowane przez ToBRFV, jest to m.in. plamistość owoców, widoczne są na nich niewybarwione, zielone, nieregularne plamy, czasem wgłębienia i czarne punkty.

Objawy porażenia wirusem ToBFV na owocach pomidora (fot. udostępniona dzięki uprzejmości profesora Salvatore Walter Davino, za EastFruit/Freshplaza)

Wirus ToBFV wykryty głównie w Europie

Wirus ToFBV, czyli Blunervirus solani, został zidentyfikowany w 2018 r. we Włoszech w regionie Fondi (Lacjum), następnie w 2019 r. w Australii. Kolejne przypadki odnotowano w Brazylii, Portugalii, Hiszpanii, Słowenii, Grecji i Szwajcarii. W grudniu ubiegłego roku ToFBV został stwierdzony w uprawach pomidorów na Sycylii, w rejonie Ragusy. W latach 2020 i 2024 był stwierdzony w 14 lokalizacjach w 6 departamentach we Francji, jego obecność wykryto także w Belgii, w ekologicznej uprawie pomidorów szklarniowych. Późniejsze badania pozwoliły na stwierdzenie obecność wirusa ToFBV w próbkach pomidorów pobranych w 2012 r. we Włoszech i w 2015 r. w Hiszpanii.

Jakie objawy powoduje wirus ToFBV?

ToFBV może wyrządzić całkiem spore straty w plonie, tym bardziej, że objawy są widoczne dopiero w momencie wybarwiania się pomidorów, a wtedy okazuje się, że nie nadają się one do sprzedaży. Są na nich widoczne niewybarwione, nieregularne plamy, podobne nieco jak w przypadku innych wirusów, np. ToBRFV, obserwowane są także wgłębienia i czarne plamy.

ToBRFV w Polsce. Nie udawajmy, że nie ma problemu!

Największą koncentrację wirusa stwierdzano właśnie w owocach. Brak objawów na liściach i późne wystąpienie objawów na owocach uniemożliwiają zastosowanie działań zapobiegawczych, takich jak usunięcie chorych roślin czy wyłączenie zainfekowanego sektora produkcji z normalnego cyklu prac w szklarni czy na polu. Skutki ekonomiczne mogą być poważne – takie są doniesienia z Włoch i Hiszpanii.

Owoce pomidora porażonego przez Tomato fruit blotch virus – ToBFV, czyli Blunervirus solani (fot. Salvatore Walter Davino) — Owoce pomidora porażonego przez Tomato fruit blotch virus – ToFBFV, inaczej Blunervirus solani (fot. udostępniona przez prof. Salvatore Waltera Davino)

Owoce pomidora porażonego przez Tomato fruit blotch virus – ToBFV, czyli Blunervirus solani (fot. Salvatore Walter Davino)(fot. Salvatore Walter Davino) — Owoce pomidora porażonego przez Tomato fruit blotch virus – ToFBFV, czyli Blunervirus solani (fot. udostępniona przez Salvatore Waltera Davino)

Owoc pomidora porażonego przez Tomato fruit blotch virus – ToBFV, czyli Blunervirus solani (fot. Salvatore Walter Davino) — Owoc pomidora porażonego przez Tomato fruit blotch virus – ToFBFV, czyli Blunervirus solani (fot. udostępniona przez Salvatore Waltera Davino)

Jak przenosi się nowy wirus?

Wirus atakuje pomidory pod osłonami i uprawach polowych. Stwierdzano przypadki infekcji mieszanych – wirus ToFBV występował równocześnie z wirusami ToBRFV i PepMV czy STV (Southern Tomato Virus) i innymi wirusami.

Wirus ToFBV jest przenoszony przez szkodniki – jego wektorem jest szpeciel – pordzewiacz pomidorowy (Aculopis lycopersici). Nie zaobserwowano przenoszenia się wirusa mechanicznie czy przez nasiona – był wprawdzie stwierdzany na okrywie nasiennej, ale nie infekował kiełkujących siewek. Uważa się, że na dalsze odległości wirus może być przenoszony z zainfekowanymi roślinami.