Wspomaganie ochrony roślin – co pokazano w Antwerpii

Aplikacja żywych organizmów do ochrony roślin – czy warto?

W uprawach pod osłonami (szklarniach, tunelach foliowych) do ochrony roślin coraz częściej stosuje się żywe organizmy, takie jak drapieżne owady, roztocza, bakterie i grzyby, w ramach Integrowanej Ochrony Roślin (IPM – Integrated Pest Management). Celem jest ograniczenie szkodników i chorób w sposób bezpieczny dla ludzi i środowiska, przy minimalnym użyciu chemicznych środków ochrony roślin.

Drapieżne owady i roztocza (np. biedronki, roztocze Phytoseiulus persimilis) żywią się mszycami, przędziorkami czy wciornastkami. Wprowadzanie tych organizmów pozwala utrzymać populację szkodników poniżej progu ekonomicznej szkodliwości, bez stosowania insektycydów.

Korzyści w szklarniach to przede wszystkim redukcja chemicznej ochrony roślin – mniej zabiegów, brak pozostałości w plonach. Coraz ważniejsze jest bezpieczeństwo dla ludzi i pożytecznych organizmów – biologiczne środki są selektywne i przyjazne środowisku. Wprowadzanie żywych organizmów zapewnia zrównoważony rozwój upraw i wspiera ekologiczne metody produkcji. Istnieje możliwość integracji z automatyką – roboty UV‑C czy systemy nawadniania mogą ułatwiać aplikację organizmów pożytecznych.

„Airobreez” marki Natutec

Na wystawie pokazano urządzenie „Airobreez” marki Natutec. Jest to ręczny nadmuchowy dystrybutor (blower) pożytecznych owadów i roztoczy (np. drapieżców mszyc, przędziorków) w uprawach pod osłonami (np. warzywa, owoce, rośliny ozdobne) zaprojektowany do równomiernego rozprowadzania produktu. Producentem jest Koppert Biological Systems (Holandia). Strumień powietrza jest łagodny, co minimalizuje uszkodzenia pożytecznych organizmów – śmiertelność poniżej 2%. System podwójnej rury (dual‐tube) i opatentowany liniowy przepływ powietrza zapewniają równomierne pokrycie uprawy. Zasięg działania wynosi do około 4 metrów rozpraszania, a pojemnik na materiał ma pojemność ok. 3 litrów. Lekka konstrukcja jest zaprojektowana do pracy manualnej w tunelach lub szklarniach. Urządzenie ma różne ustawienia dozowania (np. 15 ustawień) dla dopasowania do różnych typów upraw i zwalczanych szkodników. Zalety urządzenia Airobreez to większa efektywność niż ręczne rozrzucanie – oszczędność czasu i lepsze pokrycie, ułatwia implementację produktów biologicznej ochrony w większych obiektach.

Entomatic z firmy Biobest

Druga propozycja w tej samej kategorii to Entomatic z firmy Biobest. Jest to automatyczny, modułowy dyspenser pożytecznych owadów i roztoczy (biologicznych środków ochrony roślin) przeznaczony głównie do upraw pod osłonami (szklarnie, tunele) i dużych systemów produkcji roślinnej. Został opracowany we współpracy Biobest oraz Hortiworld / Bio‑Bull. Umożliwia precyzyjne i równomierne rozpylanie organizmów pożytecznych (np. roztoczy drapieżnych, specjalistycznych owadów) na wielu rzędach upraw jednocześnie — wersje: od 2 do 16 punktów dozowania. Urządzenie  ma modularną konstrukcję, co oznacza, że może być zamontowane na wózku, wózku szynowym, ciągniku, albo po prostu w ramach już istniejącego systemu do opryskiwania lub transportu. Obsługuje różne podłoża nośne dla owadów/roztoczy (wermikulit, trociny, kasza gryczana, itp.). Entomatic znajduje zastosowanie także w systemach wertykalnych oraz uprawach wysokich („high‑wire”) – np. papryka, pomidor, a także w uprawach roślin jagodowych. Jego zastosowanie oznacza dla użytkownika znaczące zmniejszenie kosztów pracy — przy odpowiedniej konfiguracji jest to nawet do 90 % mniej pracy niż przy ręcznym rozrzucaniu.

Zalety Entomatic to wyższa skuteczność biologicznej ochrony roślin dzięki bardziej równomiernemu rozprowadzeniu. Redukuje koszty pracy i czas potrzebny na aplikację oraz minimalizuje straty organizmów pożytecznych przez lepszą technologię dozowania.

Promieniowanie UV w ochronie roślin

Dwie firmy pokazały urządzenia wykorzystujące promieniowanie UV w ochronie roślin – Octiva i Bogaerts.

Lumion z firmy Octiva to autonomiczny robot zaprojektowany z myślą o uprawach pod osłonami, takich jak warzywa i truskawki. Główną funkcją jest stosowanie światła UV‑C w celu ograniczenia chorób roślin (np. mączniaka) i szkodników, przy minimalnym użyciu chemii. Urządzenie działa autonomicznie, może być zintegrowane z platformą zarządzania i aplikacją mobilną, co ułatwia monitorowanie stanu maszyny i aplikacji.

Urządzenie opracowane przez Bogaerts Greenhouse Logistics – na przykład model Qii‑Drive Shift UV‑C – to w pełni autonomiczna maszyna przeznaczona do stosowania światła UV‑C w uprawach szklarniowych, zwłaszcza w walce z chorobami takimi jak mączniak prawdziwy (powdery mildew) w uprawach truskawek. Wyróżnia się autonomicznym poruszaniem się po szklarni (np. po szynie lub innym systemie prowadzenia) – co pozwala na pracę nocą, gdy personel nie przebywa w hali. Zastosowanie lamp UV‑C dobranych w oparciu o badania prowadzone m.in. przez Proefcentrum Hoogstraten (Belgia) pozwoliło określić skuteczne dawki UV‑C i częstotliwość przejazdów. Możliwa jest integracja z istniejącą infrastrukturą szklarniową – np. systemem torów/rur prowadzących, platformą mobilną. Maszyna porusza się między rzędami roślin lub nad nimi i emituje światło UV‑C w określonej dawce i czasie, aby dezaktywować zarodniki lub częściowo rozwinięte formy patogenów grzybowych. Urządzenie wykonuje przejazdy w godzinach, gdy brak jest personelu lub jest zmniejszona aktywność ludzi, dzięki czemu można minimalizować ich ekspozycję na promieniowania UV‑C. Rygorystyczne ustawienia zapewniają, że rośliny nie są nadmiernie naświetlane. Badania wykazały, że nadmiar dawki UV‑C może uszkodzić rośliny lub organizmy pożyteczne (np. drapieżne roztocze). Urządzenie jest szczególnie polecane do tuneli i szklarni o wysokiej presji chorób grzybowych, np. w uprawie truskawek, ale potencjalnie też w innych uprawach pod osłonami. Możliwe jest zastosowanie w uprawach wertykalnych lub wielorzędowych, gdzie tradycyjne zabiegi są mniej efektywne lub mniej pożądane.

Korzyści płynące z zastosowania UV-C w ochronie roślin

Główne zalety ze stosowania promieniowania UV w ochronie roślin, w tym truskawek czy warzyw psiankowatych, to możliwość zredukowania chemicznych zabiegów ś.o.r. – ochrona z wykorzystaniem promieni UV‑C nie ma daje pozostałości substancji aktywnych w roślinach. Nie dochodzi do zakłócenia mikroklimatu, gdyż – w odróżnieniu od podawania środków ochrony roślin przez opryskiwanie czy zamgławianie – nie podnosi się wilgotności powietrza w uprawie. Stosowanie promieniowania UV wspiera naturalną „biologię”, gdyż jest ono „kompatybilne” z pożytecznymi organizmami (np. drapieżcami szkodników). Modułowa konstrukcja pozwala dopasować urządzenie do różnych rodzajów upraw (rządowe, wertykalne). Promieniowanie UV w tunelach czy szklarniach najlepiej stosować w fazach, gdy choroby już się pojawiły — urządzenie działa profilaktycznie, ale wymaga odpowiedniego momentu aplikacji.