Doświetlana produkcja truskawek – czy to przyszłość także w Polsce? Przykład z Holandii.
Van Oers Fruit to jedna z wiodących firm holenderskich specjalizujących się w produkcji truskawek, szczególnie w szklarni. Wizyta w tej firmie była jednym z punktów programu Kongresu Truskawkowego, jaki odbył się w Antwerpii we wrześniu br. W firmie Van Oers Fruit można było zobaczyć całoroczną produkcję owoców w obiektach szklarniowych doświetlanych, a także zaplecze magazynowo-logistyczne – poznać system pakowania i logistyki owoców.
Holenderski przykład marketingu i sprzedaży owoców i warzyw
Van Oers Fruit to przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją truskawek szklarniowych oraz handlem owocami i warzywami. Firma została założona w 2006 roku.
Handel i marketing Van Oers Fruit obejmują zarówno rynek krajowy, jak i eksportowy. Truskawki i inne produkowane przez nich owoce trafiają do detalistów, hurtowników oraz centrów dystrybucji w wielu krajach Europy. Marketing truskawek w dużej mierze odbywa się przez firmę Hoogstraten, ale także jako marki własne przygotowywane do sprzedaży pod konkretnych odbiorców. Opakowania są różne. Mogą to być punnety zamykane folią, ale też otwarte kartoniki.
Po zbiorach warzywa/owoce trafiają do sortowni, gdzie są myte, sortowane, czasem przetwarzane (np. krojenie, inne operacje) zależnie od produktu. Firma oferuje różne formy opakowań: flow pack, worki stożkowe, worki siatkowe i inne – zależnie od zamówień klientów. Holendrzy zwracają uwagę na opakowania bardziej zrównoważone, z materiałów do recyklingu, papierowych. Prowadzone są testy różnych rozwiązań. Firma takim postępowaniem reaguje na wymagania klientów (odbiorców owoców i warzyw) i konsumentów.
Po sortowaniu warzywa/owoce są przechowywane w magazynach, w warunkach temperatury i wilgotności odpowiednich dla konkretnego produktu. Wszystko po to, by zachować świeżość i trwałość na półce sklepowej. „Cold chain”, czyli ciąg chłodniczy jest kluczowy, dlatego firma kontroluje warunki od momentu zbioru, przez magazyn, aż do transportu do odbiorcy. Firma stawia na jakość, terminowość dostaw i certyfikacje związane z bezpieczeństwem żywności i zrównoważonym rolnictwem, co jest niezbędne przy handlu owocami najwyższej jakości.
Nasadzenia truskawki i uzyskiwane efekty
Uprawa truskawek w Van Oers odbywa się na nowoczesnych szklarniach, z wykorzystaniem innowacyjnych technologii. Firma wykorzystuje szklarnie oraz instalacje świetlne (np. doświetlanie), co umożliwia wcześniejsze rozpoczęcie zbiorów, a także zapewnienie stabilnej produkcji w warunkach mniej sprzyjających pogodowo.
Na 38 ha szklarni produkowanych jest 5 mln kilogramów truskawek. Odmiany w produkcji to Aurora Karima, Florice oraz Lady Emma. Odmiany powtarzające owocowanie, sadzone są późno – w tym sezonie 1. kwietnia. Na jeden metr kwadratowy uprawy przypada 7 roślin. Po zakończeniu zbiorów tych trzech odmian w szklarniach zostaną założone nasadzenia odmiany Sonata.
Do tych nasadzeń wykorzystywane są duże sadzonki doniczkowane. Od kilku sezonów w firmie Van Oers przechodzi się na system produkcji ze świeżych sadzonek. Sadzonka jest ustawiana w obiektach szklarniowych na okres pięciu miesięcy, aby wzmocnić system korzeniowy i koronę.
Do połowy września w szklarni uzyskano plon na poziomie 10 kg z m2, a do końca sezonu, czyli do końca listopada spodziewają się 12 kg/m2. Wrzesień to okres, gdy produkcja jest najniższa i sprzedaż jest na poziomie 200-250 ton na tydzień. W wysokim sezonie zbiorów sprzedaż wynosi od 350-400 ton.
W firmie Van Oers zwraca się na produkcję wysokiej jakość owoców. Jest to gwarancja tego, że klienci wrócą po towar, to zapewnia kontynuację sprzedaży. Jednym z warunków jest szybka sprzedaż owoców i podanie na rynek towaru najwyższej jakości, świeżego. W wypadku tej firmy czas jaki mija od zbioru do dotarcia do klienta to jedynie 2,5 doby.
Truskawki chronione bioracjonalnie
W obiektach firmy Van Oers stosuje się bioracjonalną ochronę. Jest to gwarancja podania na rynek owoców bezpiecznych dla klienta. Do zwalczania mączlika wykorzystuje się produkty zawierające Neoseiulus limonicus – drapieżne roztocze. W ograniczaniu mszyc dużą rolę odgrywają biologiczne środki ochrony roślin zawierające pożyteczne owady pasożytnicze – Aphipar i Aphident. Pierwszy z nich zawiera pasożytniczą błonkówkę Aphidius colemani, a drugi zawiera inny gatunek błonkówki – Aphidius ervi.
W planach jest także wprowadzenie systemu Banker plants. Jest to bardzo dobry kierunek w integrowanej ochronie biologicznej, zwłaszcza przy długoterminowej walce z mszycami i innymi szkodnikami w uprawach pod osłonami. System polega na wprowadzeniu do uprawy roślin, które „przechowują” i wspierają rozwój pożytecznych organizmów, np. pasożytów mszyc. Dzięki temu utrzymuje się stabilną populację naturalnych wrogów szkodników — nawet wtedy, gdy szkodników jeszcze nie ma lub jest ich mało.
Testowane jest także zwalczanie chorób grzybowych za pomocą promieniowania UV. Obecnie jednak najsilniejszym punktem ograniczania chorób roślin jest wybór odmian odpornych lub mniej podatnych na patogeny.
Co znaczy „doświetlanie” w produkcji truskawek
Ten temat był szeroko dyskutowany podczas kongresu truskawkowego. Przykładem doświetlanej produkcji truskawki była właśnie wizyta w firmie Van Oers. Doświetlanie to technika polegająca na stosowaniu sztucznego doświetlania, emitowanego przez LED-y, lampy HPS czy inne rodzaje oświetlenia, w celu poprawy warunków wzrostu roślin. Jest to coraz częściej wykorzystywana metoda w nowoczesnym ogrodnictwie, szczególnie w warunkach ograniczonego dostępu do naturalnego światła.
Podstawowym celem doświetlania jest zapewnienie roślinom optymalnych warunków świetlnych, co przekłada się na ich zdrowy rozwój i wysoką jakość plonów. Do najważniejszych zastosowań należą wydłużenie fotoperiodu, czyli zwiększenie ilości godzin światła dziennego, co jest szczególnie istotne w okresach dnia krótkiego jesienią i zimą. Dzięki temu rośliny mogą kontynuować proces fotosyntezy, co wpływa na ich wzrost i rozwój. Zapewnia stałe warunki do wzrostu i minimalizuje stres wynikający z niedoboru światła. Odpowiednie doświetlenie może przyspieszyć fazę wzrostu, umożliwić wcześniejsze owocowanie oraz zwiększyć plon. Jest to szczególnie ważne w komercyjnej uprawie roślin, gdzie czas i jakość zbiorów mają kluczowe znaczenie. Sztuczne światło wpływa na cechy jakościowe plonów, takie jak wybarwienie, smak, aromat oraz zawartość składników odżywczych. Dzięki temu końcowy produkt jest bardziej atrakcyjny dla konsumentów i ma wyższą wartość odżywczą.
Dlaczego doświetlanie w produkcji truskawek to perspektywa?
Niebywałą zaletą doświetlania jest możliwość wydłużenia sezonu zbiorów. Można uzyskiwać owoce wcześniej i później w stosunku do typowego sezonu, co pozwala na sprzedaż, gdy ceny często są wyższe. Uprawa truskawki w obiektach foliowych lub w szklarniach umożliwia kontrolę warunków (temperatura, wilgotność, oświetlenie), a także pozwala unikać wpływu warunków pogodowych (np. zachmurzenie, krótki dzień zimą). Możliwości technologiczne jakie daje stosowanie lamp i rozwój technik LED, oznacza obniżenie kosztów energii. Dodatkowo w systemach zamkniętych można wykorzystywać lepsze systemy zarządzania klimatem i światłem, a także wprowadzić automatyzację.
Wyzwania i bariery przed wprowadzeniem nowoczesnych systemów w obiektach szklarniowych to m.in. wysokie koszty inwestycyjne. Duże nakłady to budowa tuneli/szklarni, zakup systemów doświetlania (LED‑y często droższe). W Holandii nie stanowi to dużego problemu ze względu na dobrze zorganizowany system alternatywnych źródeł energii, ale w Polsce energia elektryczna jest relatywnie droga. Dlatego też przy złych warunkach ekonomicznych opłacalność doświetlania może być niska.
Przy planowaniu produkcji doświetlanej truskawki warto wziąć pod uwagę, że nie wszystkie odmiany truskawek dobrze rosną przy słabym świetle lub przy ciągłym doświetlaniu. W Polsce jest nadal zbyt mało wiedzy na ten temat, choć są już obiekty, w których taka produkcja jest już realizowana.
Bardzo ważne jest także know‑how i zarządzanie produkcją doświetlaną – dobranie odpowiedniego poziomu światła, równowagi między światłem naturalnym a sztucznym, zarządzania klimatem w tunelach/szklarniach, ochrona przed chorobami typowymi dla warunków zamkniętych.
