Malina czarna – owoce z polskiej hodowli
W ostatnim czasie na świecie rośnie zainteresowanie uprawą maliny czarnej (Rubus occidentalis L.), ze względu na potwierdzone właściwości prozdrowotne (przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne oraz przeciwnowotworowe) tego gatunku. Jak informuje dr Agnieszka Orzeł w Spółce Niwa Hodowla Roślin Jagodowych w Brzeznej prowadzony jest pierwszy, polski prywatny program hodowli maliny czarnej.
Postęp w hodowli maliny czarnej w Polsce
Owoce maliny czarnej mają potwierdzone właściwości prozdrowotne – przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne oraz przeciwnowotworowe.
Obecnie w Polsce istnieje potrzeba odtworzenia rynku czarnej maliny. Poszukiwane są odmiany spełniające wysokie wymogi rynku owoców deserowych oraz przydatne do kombajnowego zbioru.
Program hodowli czarnej maliny prowadzony jest od 2012 r. w Brzeznej. Jest to jeden z największych tego typu programów prowadzonych na świecie pod względem liczby wykonanych kombinacji krzyżówkowych. Głównym celem programu hodowlanego jest uzyskanie odmiany pozbawionej kolców, owocującej na tegorocznych pędach, nadającej się do przetwórstwa i na rynek owoców deserowych. W 2017 r. program został rozszerzony i wspierany jest ze środków rządowych i unijnych.
W Spółce Niwa wytypowano cztery interesujące klony hodowlane maliny czarnej. Odmiany pod numerem NR1815101 oraz NR1755301 owocują na pędach dwuletnich, różnią się terminem dojrzewania owoców. Klony hodowlane NR1711902 oraz NR1820102 owocują na pędach tegorocznych.
W chwili obecnej trwa końcowa ocena wymienionych klonów w tunelu (m.in. przydatność na rynek owoców deserowych) oraz na polach doświadczalnych (m.in. odporność na choroby odglebowe). Standardowo ostatni etap oceny w stacji doświadczalnej trwa dwa lata. – Producentów zainteresowanych testowaniem nowych odmian czarnej maliny zapraszam do kontaktu z firmą Niwa – zachęcała dr A. Orzeł.
W 2019 roku do ochrony prawnej, zgłoszono malinę purpurową ‘Heban’. Owoce mają czarny kolor, kształtem przypominają odmianę ‘Polka’, wyróżniają się doskonałym smakiem. Zawierają wysoką ilość przeciwutleniaczy, porównywalną do owoców czarnej maliny. Wskaźnik DPPH (zawartość antyoksydantów) w przypadku tej odmiany był wyższy w porównaniu do czarnej maliny ‘Jewel’. Zdaniem dr A. Orzeł maliny purpurowe powinny również zostać zaliczone do grupy „super owoców”.
Technologia uprawy maliny czarnej w trakcie oceny odmian
Do ostatniej fazy testów w tunelach wykorzystywane są sadzonki rozmnażane w laboratorium in vitro. Opcjonalnie, głównie do uprawy w polu, wykorzystywane są sadzonki pozyskane z pędów zielnych bądź kultur in vitro, ze względu na to, że malina czarna wytwarza małą liczbę odrostów.
Sadzonki przesadzane są do doniczek o objętości 7 l wypełnionych podłożem kokosowym, które zapobiega zalaniu systemu korzeniowego. W każdej doniczce umieszczane są po dwa kroplowniki. Cyklami fertygacji i nawadniania steruje komputer. Malina czarna nie ma dużych wymagań pokarmowych. Skład nawozu (z firmy Yara) używanego do fertygacji dostosowany jest do fazy rozwojowej rośliny. Program nawożenia konsultowany jest z dr hab. Zbigniewem Jaroszem (Doradca Jagodowy).
Przed spodziewanymi warunkami stresowymi (m.in. upały, zbyt niskie temperatury) dolistnie aplikowane są biostymulatory takie jak: Megafol (wzmacnia rośliny przed stresami i aktywuje ich wzrost), MC Cream (pobudza rośliny do rozbudowania masy zielonej), Lecitec (zapobiega oparzeniom owoców). Po przesadzaniu sadzonek do większych doniczek stosowany jest biostymulator Radifarm, który wspiera rozwój systemu korzeniowego.
W tym roku odmiany wczesne maliny czarnej (‘Jewel’, ‘R1815101, ‘R1755301’), owocujące na pędach 2-letnich, w tunelu zaczęły dojrzewać 21 czerwca. W uprawie polowej to jest zwykle pierwszy tydzień lipca.
