Normy pozostałości środków ochrony roślin

Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP, ang. MRL – maximum residue level) określają maksymalną zawartość substancji czynnych środków ochrony roślin, które mogą pozostać w nieprzetworzonych warzywach i owocach, po prawidłowo wykonanym zabiegu ochrony roślin. W Unii Europejskiej poziomy NDP zostały ustalone przez Komisję Europejską po przeprowadzeniu szczegółowej oceny z udziałem Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i państw członkowskich. Aktualnie obowiązujące wartości i aktualizacje NDP na obszarze Wspólnoty Europejskiej publikowane są na portalu internetowym.

Normy NDP służą przede wszystkim do weryfikacji, czy dany środek ochrony roślin został zastosowany prawidłowo. Jeżeli ogrodnik wykonywał zabiegi ochrony roślin zgodnie z zaleceniami, to warzywa i owoce mogą zawierać śladowe ilości pestycydów – w tych dawkach nie są szkodliwe dla konsumenta.

Badania NDP wymagane są przy eksporcie żywności do innych krajów Unii Europejskiej. Często taki wymóg stawiają także hurtowi odbiorcy warzyw i owoców w kraju. W przypadku eksportu żywności do Federacji Rosyjskiej obowiązują normy pozostałości środków ochrony roślin opracowane przez ten kraj – często różnią się wartością graniczną dla danej substancji czynnej od norm UE.

Badania wykonywane są przez Centralne Laboratorium Inspekcji w Toruniu, laboratoria Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego w Poznaniu oraz laboratorium Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach. Szczegółowy wykaz placówek dostępny jest na stronie PIORiN.

Unijne raporty 

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) corocznie publikuje raport dotyczący pozostałości środków ochrony roślin w żywności dostępnej w Europie. W raporcie z października 2016 r. podano wyniki analizy blisko 83 tys. próbek żywności pochodzącej z 28 państw członkowskich Unii Europejskiej, a także z Islandii i Norwegii. Stwierdzono, że łącznie 97% zbadanych próbek żywności w UE spełniło normy określone przepisami prawa unijnego (53,6% było wolnych od pozostałości pestycydów, natomiast 43,4% zawiera je w ilościach śladowych).



EFSA wykorzystała również dane z raportów poszczególnych państw członkowskich, aby dokonać oceny narażenia konsumentów w UE na pozostałości pestycydów, zarówno w dłuższej perspektywie (toksyczność przewlekła) jak i krótkoterminowej (toksyczność ostra). W obu przypadkach Urząd stwierdził, że narażenie nie jest na tyle istotne, aby obecnie stanowiło zagrożenie dla zdrowia konsumentów.

Dane PIORiN-u

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa poinformowała, że w ubiegłym roku przebadanych zostało 1 156 próbek owoców pobranych na terenie całego kraju. Przekroczenia najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów stwierdzono jedynie w 15 przypadkach (1,3 % próbek). Oznaczone stężenia ocenione zostały jako niestwarzające zagrożenie dla zdrowia konsumentów.