Nowalijki i papryka pod osłonami – strategia produkcji w 22-hektarowym gospodarstwie

Trzy pokolenia doświadczenia i rozwój produkcji

Historia gospodarstwa sięga czasów dziadków, kiedy dominowała produkcja zbóż i hodowla zwierząt. Przełom nastąpił pod koniec lat 80. i na początku 90. ub. w., kiedy rodzice obecnego właściciela rozpoczęli uprawę warzyw pod osłonami. Dziś gospodarstwo dysponuje około 3 ha tuneli foliowych, obejmujących zarówno nowoczesne obiekty zblokowane, jak i starsze konstrukcje, które nadal znajdują zastosowanie w produkcji.

Obecny model gospodarowania to efekt ponad 15 lat rozwoju i specjalizacji w produkcji warzyw na rynek warzyw świeżych.

Nowalijki jako trend w regionie

W ostatnich latach wyraźnie rośnie zainteresowanie produkcją nowalijek jako przedplonu przed papryką. Wynika to z możliwości uzyskania dodatkowego dochodu oraz lepszego wykorzystania infrastruktury tunelowej. Nie jest to jednak produkcja dla każdego – wymaga dużej precyzji, szybkiego działania i gotowości do pracy w trudnych warunkach wczesnowiosennych.

Model produkcji oparty na nowalijkach i papryce to przykład efektywnego wykorzystania tuneli foliowych w gospodarstwach warzywniczych. Kluczowe znaczenie mają:

• wczesna produkcja rozsady
• precyzyjne terminy sadzenia
• sprawdzone odmiany
• dostęp do stabilnego rynku zbytu

Rynek zbytu – klucz do opłacalności produkcji

Produkcja nowalijek jest silnie uzależniona od rynku zbytu. W tym przypadku sprzedaż opiera się na:

• lokalnych punktach skupujących, współpracujących z sieciami handlowymi,
• stałych odbiorcach hurtowych,
• rynku hurtowym.

Bliskość rynku i zaufanie do odbiorców to jeden z głównych czynników umożliwiających rozwój tego typu produkcji. W regionie Potworowa dobrze rozwinięta infrastruktura handlowa sprzyja wprowadzaniu nowych upraw i zwiększaniu skali produkcji. Bez tego produkcja i zbyt byłyby trudne, a na głowie producenta byłoby jeszcze zamartwianie się o rynek zbytu dla swoich produktów. Pan Piotr podkreśla, jak ważne jest aby konsument dostawał towar świeży, lokalnie produkowany. Wtedy nie ma nadmiernego nakładu na transport, ponadto wpierani są krajowi producenci.

Nowalijki jako pierwszy plon – szybki obrót i precyzja

W produkcji nowalijek kluczowe znaczenie ma niezawodność odmian. W przypadku kapusty pekińskiej od wielu lat uprawiana jest jedna sprawdzona odmiana, która gwarantuje szybki i wyrównany plon w najwcześniejszym terminie. W uprawie kapusty głowiastej producent testuje różne rozwiązania, jednak coraz większe znaczenie zyskują odmiany o stabilnym plonowaniu i dobrej jakości handlowej. W przypadku botwinki i koperku również dominują sprawdzone odmiany, dostosowane do rynku świeżego. W gospodarstwie dominują:

• kapusta pekińska (odmiana Miraco – Bejo),
• kapusta głowiasta wczesna (odmiany: Jetma z firmy Rijk Zwaan, Kubica z Syngenty),
• koperek na pęczki (odmiana Skaner – Spójnia),
• burak ćwikłowy na pęczki – botwinka (odmiana Wodan – Bejo)

Kapusta pekińska Miraco w tym sezonie była zbierana w tunelach w połowie kwietnia. Pan Piotr na wiosenne i letnie zbiory wybiera tylko tę odmianę. Ma wysoką odporność na jarowizację. Masa główek to od 0,8 kg do maksymalnie 1,2 kg.

Kapusta głowiasta biała Jetma to numer jeden w segmencie kapust wczesnych. Pan Piotr tę odmianę sadzi od kilku lat. Wytwarza główki kuliste i zwarte, jest atrakcyjna dla konsumentów. Jej okres wegetacji to 55 dni. U pana Piotra rośnie w rozstawie 40 x 40 cm. Druga odmiana wysoko ceniona przez producenta kapusta Kubica, także bardzo wczesna i ekspresowa w zbiorze – po 48-51 dni. Łatwa do zbioru ze względu na wysoko osadzoną główkę. Ma niską skłonność do pękania, jest ceniona przez konsumentów.

Skaner to odmiana kopru średnio wczesna i bardzo plenna, z okresem wegetacji w tunelu do 50 dni. Piotr ceni ją to, że długo zachowuje zieloną barwę. Jest idealna do sprzedaży w pęczkach na świeży rynek, ale nadaje się też do mrożenia.

Odmiana buraka Wodan to według pana Piotra numer jeden. Ceni ja za krótki okres wegetacji (95 dni), bardzo szybki wzrost zarówno liści jak i zgrubienia, które szybko uzyskuje kulisty kształt. Można sprzedawać zarówno na botwinkę, jak i jako korzenie spichrzowe.

Cykl produkcji nowalijek

Produkcja rozpoczyna się bardzo wcześnie – już w grudniu wysiewana jest kapusta głowiasta, a w styczniu kapusta pekińska. Rozsada produkowana jest we własnym zakresie, w ogrzewanym obiekcie, co pozwala na pełną kontrolę jakości i terminów.

Sadzenie do tuneli odbywa się zazwyczaj między 15 a 25 lutego, w zależności od warunków pogodowych. Zbiory rozpoczynają się już w połowie kwietnia, a ich zakończenie planowane jest przed majówką, co pozwala na szybkie przygotowanie stanowisk pod kolejną uprawę.

Burak ćwikłowy wysiewny jest jesienią roku poprzedniego, aby jak najwcześniej można było ścinać jego liście wiosną. W połowie kwietnia, gdy odwiedziliśmy gospodarstwa Państwa Pietrzykowskich, już 50% plonu była już zebrana i sprzedana.

W przypadku kopru pan Piotr zwrócił uwagę na gęstość siewu. Gdy uprawia koper na pęczki norma wysiewu to od 20-50 kg nasion na 1 ha.

Papryka jako drugi cykl produkcyjny

Po zbiorze nowalijek tunele są przygotowywane pod uprawę papryki, która stanowi główny plon w sezonie. Rozsada papryki jest częściowo kupowana (m.in. z Włoch), a częściowo produkowana we własnym zakresie. Pikowanie młodych roślin odbywa się na początku kwietnia, a sadzenie na miejsce stałe – zwykle w pierwszym tygodniu maja. Taki system pozwala maksymalnie wykorzystać potencjał tuneli i uzyskać dwa plony w jednym sezonie. Ponadto bardzo dobre jest wykorzystanie powierzchni tunelu rozsadowego wyposażonego w ogrzewanie, zraszanie i lampy. Ten obiekt p. Piotr postawił sam, jest to obiekt nowy i bardzo dobrze się sprawdza. Dzięki podgrzewaniu rośliny bardzo dobrze się ukorzeniają, a dodatkowo wprowadzane produkty mikoryzowe mają dobre warunki do skutecznej mikoryzacji korzeni. W efekcie uzyskuje wysokie wyrównanie rozsady, a to gwarantuje dobre przyjęcia w miejscu stałym, w tunelach.

Znaczenie terminu i warunków pogodowych

Produkcja nowalijek wymaga dużej elastyczności i szybkiego reagowania na warunki pogodowe. Jak podkreśla producent, wiosna potrafi być bardzo wymagająca – opóźnienia w przygotowaniu tuneli spowodowane mrozami czy śniegiem mogą znacząco wpłynąć na terminy sadzenia. Taka sytuacja miała miejsce w tym sezonie, kiedy nie można było zbyt wcześnie sadzić rozsady kapust do tuneli. Jednocześnie szybkie przejście z zimy do intensywnego nasłonecznienia sprzyja dynamicznemu wzrostowi roślin, co może rekompensować wcześniejsze opóźnienia. W tym okresie konieczne jest zwrócenie uwagi na potrzeby pokarmowe warzyw.

Technologia uprawy i przygotowanie stanowiska

W gospodarstwie stosuje się zróżnicowane podejście do przygotowania gleby. Na nowszych stanowiskach nie ma potrzeby dezynfekcji, natomiast w starszych tunelach przeprowadza się ją jesienią. Coraz większe znaczenie ma również wprowadzanie mikroorganizmów glebowych, które wspierają zdrowotność i rozwój roślin. Pan Piotr podkreśla, jak ważne jest stosowanie produktów mikoryzowych z Trichodermą i bakteriami ryzosferowymi z rodzaju Bacillus. Od kilku sezonów są stosowane TrichoTech BIO i MycoTech BIO w konsultacji z dostawcami i doradcami firmy Bioagris.

W przypadku krótkich upraw, takich jak kapusta, zabiegi wspomagające (np. preparaty poprawiające gospodarkę wodną gleby, jak np. Slick) stosowane są zazwyczaj jednorazowo, co jest wystarczające przy krótkim okresie wegetacji. Zupełnie inaczej jest w przypadku papryki.

Jak pokazuje przykład gospodarstwa państwa Pietrzykowskich z Potworowa, połączenie doświadczenia, organizacji pracy i znajomości rynku pozwala osiągnąć wysoką efektywność i stabilność produkcji w wymagającym segmencie warzyw świeżych.

FAQ – Produkcja nowalijek i papryki pod osłonami

1. Dlaczego warto uprawiać nowalijki przed papryką?
Nowalijki pozwalają uzyskać dodatkowy plon i dochód jeszcze przed głównym sezonem uprawy papryki. Dzięki temu tunele są efektywnie wykorzystywane przez większość roku, a gospodarstwo zwiększa rentowność produkcji.

2. Kiedy rozpoczyna się produkcja nowalijek?
Produkcja zaczyna się bardzo wcześnie – wysiew kapusty już w grudniu, a sadzenie do tuneli zwykle w drugiej połowie lutego. Zbiory przypadają na kwiecień i kończą się zazwyczaj przed „majówką”.

3. Czy własna produkcja rozsady jest konieczna?
Nie jest konieczna, ale daje dużą przewagę. Pozwala lepiej kontrolować jakość roślin, terminy produkcji oraz dopasować technologię do warunków gospodarstwa.

4. Jakie są największe wyzwania w uprawie nowalijek?
Największym wyzwaniem są zmienne warunki pogodowe wczesną wiosną oraz konieczność szybkiego działania – zarówno w produkcji, jak i sprzedaży. Kluczowe znaczenie ma także organizacja pracy i logistyka.

5. Co decyduje o sukcesie sprzedaży nowalijek?
Najważniejsze są: wczesność zbioru, jakość produktu oraz dostęp do stabilnych kanałów sprzedaży. W regionach takich jak Potworów dużą rolę odgrywa współpraca z punktami skupującymi i sieciami handlowymi.