Monitorowanie parametrów w szklarni – maty, czujniki, precyzja

Czego dowiesz się z artykułu 👇

• Kiedy i jak prawidłowo wykonać pierwszy przelew (drenaż), aby ograniczyć zasolenie i poprawić efektywność uprawy.

• Jaką rolę odgrywają maty z wełny mineralnej w precyzyjnym sterowaniu warunkami wzrostu roślin w szklarni.

• Dlaczego monitorowanie wilgotności (WC), zasolenia (EC) i temperatury w strefie korzeniowej jest kluczowe dla plonowania ogórka i pomidora.

• Jak działa system GroSens i w jaki sposób pomaga podejmować decyzje dotyczące nawadniania i fertygacji.

• W jaki sposób sterować balansem generatywno-wegetatywnym roślin poprzez zarządzanie wodą i nawożeniem.

Maty z wełny skalnej to już kawałek historii ogrodnictwa

Maty z wełny skalnej produkowane przez firmę Grodan umożliwiają wysoką precyzję sterowania wilgotnością. Idea wykorzystania wełny mineralnej w ogrodnictwie narodziła się w drugiej połowie XX wieku w Holandii, jako odpowiedź na potrzebę uniezależnienia upraw od gleby oraz eliminacji problemów związanych z chorobami odglebowymi i zmiennością stanowisk.

– Wprowadzenie mat uprawowych umożliwiło pełną kontrolę nad środowiskiem rozwoju korzeni, w tym nad dostępnością wody, składników pokarmowych oraz tlenu – podkreślił Mieczysław Banach z firmy Grodan.

Szczególną pozycję w ofercie firmy Grodan zajmują maty z serii Prestige, zaprojektowane z myślą o maksymalnej jednorodności i aktywności strefy korzeniowej. Ich pionowa struktura włókien zapewnia równomierne rozprowadzenie wody i składników pokarmowych w całej objętości maty, co sprzyja stabilnemu wzrostowi roślin i ogranicza ryzyko lokalnych przesuszeń lub nadmiernego uwilgotnienia. Maty te charakteryzują się również dużą zdolnością do szybkiego reagowania na zmiany strategii nawadniania, co jest kluczowe w intensywnej produkcji ogórka czy pomidora.

Istotnym elementem systemu uprawy są także kostki rozsadowe, które stwarzają optymalne warunki dla młodych roślin od najwcześniejszych faz rozwoju. Dzięki odpowiedniej strukturze umożliwiają one szybkie ukorzenianie, dobrą dostępność tlenu oraz równomierną dostępność wody, co przekłada się na możliwość uzyskania wyrównanej i silnej rozsady. Spójność parametrów między kostką a matą produkcyjną ułatwia bezstresowe sadzenie roślin i dalszą ich uprawę. W efekcie cały system – od produkcji rozsady po uprawę w szklarni – pozwala na uzyskanie wysokich plonów, lepszej jakości warzyw oraz większej przewidywalności wyników uprawy.

Uwaga na wilgotność i zasolenie

System GroSens, opracowany przez firmę Grodan, stanowi jedno z kluczowych narzędzi wspierających precyzyjne zarządzanie w uprawach w podłożach z wełny skalnej. Rozwiązanie to opiera się na ciągłym monitorowaniu parametrów strefy korzeniowej, takich jak wilgotność maty (WC), poziom zasolenia (EC) oraz temperatura, co umożliwia podejmowanie trafnych decyzji dotyczących nawadniania, w oparciu o aktualne potrzeby roślin.

– W uprawie ogórka, który jest gatunkiem szczególnie wrażliwym na wahania dostępności wody, kluczowe znaczenie ma utrzymanie stabilnych warunków wilgotnościowych. Dane pozyskiwane z systemu GroSens pozwalają na bieżąco kontrolować dynamikę pobierania wody przez rośliny oraz odpowiednio dostosowywać częstotliwość i dawki pożywki. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie stresów wodnych oraz utrzymanie wysokiej aktywności fizjologicznej roślin – przekazał Marcin Włodarczyk z firmy Grodan.

Istotnym elementem wykorzystania systemu jest także możliwość sterowania balansem generatywno-wegetatywnym roślin. Analiza zmian poziomu WC i EC w macie umożliwia świadome kierowanie wzrostem roślin – wyższa zawartość wody sprzyja rozwojowi wegetatywnemu, natomiast kontrolowane obniżenie wilgotności i wzrost EC wspierają zawiązywanie oraz rozwój owoców. Takie podejście ma szczególne znaczenie w intensywnej produkcji ogórka, gdzie utrzymanie równowagi wzrostu przekłada się bezpośrednio na wielkość i jakość plonu.

GroSens ułatwia również kontrolę przelewu i zapobieganie nadmiernemu zasoleniu podłoża. Analiza warunków dobowych – w tym spadków wilgotności w ciągu dnia oraz jej odbudowy w godzinach nocnych – pozwala lepiej zrozumieć aktywność roślin i dostosować strategię nawadniania do warunków klimatycznych panujących w szklarni.

W praktyce system ten znajduje zastosowanie przede wszystkim w nowoczesnych, intensywnych uprawach pod osłonami, gdzie możliwe jest pełne wykorzystanie jego potencjału. Należy jednak podkreślić, że skuteczność korzystania z pakietu GroSens zależy nie tylko od jakości pomiarów, lecz także od właściwej interpretacji danych oraz ich powiązania z innymi czynnikami środowiskowymi, takimi jak promieniowanie słoneczne, temperatura czy wilgotność powietrza.

Kiedy powinien nastąpić pierwszy przelew?

To kiedy nastąpi pierwszy przelew pożywki (drenaż) w uprawie ogórka w wełnie mineralnej, według zaleceń dr. Krzysztofa Fatla z firmy Grodan, stanowi istotny element strategii sterowania fertygacją. Podkreśla on, że przelew odgrywa kluczową rolę w kontroli zasolenia podłoża (EC), zarówno w krótkim, jak i długim okresie, zapobiegając kumulacji soli w macie i stabilizując warunki w strefie korzeniowej. Szczególne znaczenie ma odpowiednie przygotowanie roślin przed okresem najwyższej radiacji słonecznej – w tym czasie należy doprowadzić do obniżenia EC w podłożu, aby rośliny mogły efektywnie funkcjonować w warunkach intensywnej transpiracji.

Pierwszy przelew powinien być następować przy określonych parametrach środowiskowych, takich jak radiacja na poziomie około 600 W/m² oraz suma promieniowania rzędu 400 J/cm². Zazwyczaj po wykonaniu 3–4 cykli nawadniania. W praktyce przypada to najczęściej na 2–3 godziny po rozpoczęciu nawadniania, około 4–5 godzin po wschodzie słońca, ale zawsze 1–2 godziny przed południem astronomicznym. Zalecana objętość pojedynczej dawki pożywki wynosi przy tym 5–6% pojemności maty. Tak precyzyjne podejście do czasu uzyskania i parametrów pierwszego drenażu pozwala nie tylko na utrzymanie optymalnego poziomu EC, lecz także na lepsze przygotowanie roślin do warunków wysokiej aktywności fizjologicznej i uzyskanie stabilnych, wysokich plonów.