Skuteczna dezynfekcja szklarni kluczem do prowadzenia upraw warzyw pod osłonami
Charakter produkcji warzyw w kontrolowanych warunkach pod szkłem i folią sprawia, że coraz bardziej istotnym zabiegiem jest dezynfekcja obiektu uprawowego między sezonami. Charakterystyka dezynfektantów oraz ogólne zagadnienia związane z dezynfekcją były przedmiotem wystąpienia Jakuba Gustawa z firmy Royal Brinkman podczas ubiegłorocznego szkolenia branżowego.
Dezynfekcja szklarni – przygotowanie
Jakub Gustaw omówił poszczególne etapy dezynfekcji szklarni. Zwrócił uwagę, że niepożądane mikroorganizmy, oprócz tzw. wektorów owadzich, mogą przenosić się przez powietrze (unoszący się kurz), wielokrotnie używaną wodę, a także w sposób mechaniczny – przez pracowników, sekatory i inne narzędzia, oraz środki produkcji, np. maty uprawowe, wózki itp. Po zakończonym sezonie uprawy, zanim nastąpi dezynfekcja szklarni, rekomendował dokładne uprzątnięcie wszystkich resztek roślinnych, mat, folii, etc.
– Następnym etapem jest mycie, które ma na celu rozpuszczenie wszelkich niepożądanych zanieczyszczeń organicznych, w których mogą znajdować się formy przetrwalnikowe mikroorganizmów chorobotwórczych – mówił Jakub Gustaw. Podkreślił, że jest to niezbędny etap, ponieważ środki dezynfekcyjne należy aplikować na czyste powierzchnie. Równie ważne jest dokładne czyszczenie przedmiotów użytkowanych w szklarniach, takich jak wózki do pielęgnacji roślin, sekatory czy kapilary.
Środki do mycia i dezynfekcji szklarni
Specjalista z firmy Royal Brinkman polecał aplikowanie środków dezynfekujących w formie piany ze względu na dłuższy czas oddziaływania oraz lepszą penetrację dezynfekowanych obiektów.
Do czyszczenia wózków (również w trakcie wegetacji) prelegent polecał preparat o odczynie alkalicznym – Menno HortiseptClean Plus w stężeniu 1-3% w formie piany, którą należy przed zaschnięciem spłukać dużą ilością wody pod ciśnieniem. Roztwór rozpuści rezerwuary mikroorganizmów i zanieczyszczeń organicznych. W dezynfekcji wózków oraz maszyn świetnie sprawdza się preparat Menno Florades, oparty na stabilnym kwasie benzoesowym, którego 2-4% roztwór (w formie piany) należy pozostawić do wyschnięcia. Zamiennie Jakub Gustaw rekomendował opryskiwanie 5-10% roztworem preparatu Agro ECA (kwas podchlorawy).
Dobór preparatu do mycia i dezynfekcji szklarni zależy od powłoki szyb. Może to być produkt Glassblank na bazie kwasu fluorowodorowego (stosować w stężeniu 3%) lub Greenhouse Glassclean. Ten drugi polecany jest przede wszystkim do szkła dyfuzyjnego oraz szkła z powłoką antyrefleksyjną (stosować w stężeniu 3-5%, w postaci piany). Z kolei do ekranów cieniujących wykorzystuje się dezynfektant Fadex H+, usuwający zanieczyszczenia mineralne (stężenie 1-2%, zabieg pianowania). Rynny uprawowe, stoły i węże nawadniające (zewnętrzne części) specjalista polecał czyścić preparatami Fadex H+ oraz HortiSeptClean Plus.
Do usuwania zanieczyszczeń z systemu nawadniającego specjalista polecał 5% roztwór kwasu azotowego, a następnie przepłukanie go wodą po ok. 12 godzinach od aplikacji. Następnie, do ostatecznej dezynfekcji rekomendował zastosowanie preparatów Huwa-San TR 50 (nadtlenek wodoru stabilizowany srebrem) w stężeniu 0,3-0,7% lub Agro ECA w stężeniu 2,5%.
Słupy i inne elementy konstrukcyjne dobrze jest zdezynfekować preparatem Menno Florades poprzez pianowanie 4% roztworem. Według przytoczonych badań prowadzonych na Uniwersytecie w Wageningen jest to preparat bardzo skuteczny w ograniczaniu patogenów, w tym wirusa zielonej mozaiki ogórka. Jakub Gustaw zwracał uwagę, że Menno Florades wymaga do rozpuszczania w wodzie dobrej jakości, tj. powinna ona być miękka, najlepiej deszczówka lub woda osmotyczna (pozbawiona soli oraz wszelkich zanieczyszczeń), o pH 6,0-6,5 i temperaturze ok. 15°C. Na 1 ha powierzchni szklarni z rynnami uprawowymi należy przeznaczyć ok. 3500 l roztworu. Przed aplikacją preparatu Menno Florades, specjalista z Royal Brinkman zalecił zamknąć okna i drzwi wentylacyjne na co najmniej 2 h. Podczas zabiegu temperatura wewnątrz pomieszczenia powinna wynosić >10°C, aby zapewnić szybką neutralizację mikroorganizmów. Ponadto, warto mierzyć pH przygotowanej cieczy roboczej, ponieważ jeśli w trakcie zabiegu (który można wykonać ręczną lancą wysokociśnieniową) z czasem wzrośnie ono powyżej 4,5 traci on swoje właściwości, należy wówczas dodać trochę nowo sporządzonego roztworu. Po aplikacji szklarnię należy utrzymywać zamkniętą przez co najmniej 8 h, a następnie dobrze przewietrzyć, bez konieczności spłukiwania powierzchni poddanej dezynfekcji.
Zamiast preparatu Menno Florades do dezynfekcji można wykorzystać Virba-San, który różni się od dobrze znanego Virkonu S większą zawartością substancji czynnej (mononadtlenosiarczan potasu) oraz tym, że jest przeznaczony do upraw pod osłonami – był badany tylko w zakresie ogrodnictwa – mówił Jakub Gustaw. Zwrócił również uwagę, że roztwór Virba-San’u ma charakterystyczny różowy kolor, po którym poznać jego efektywność. Zasada działania jest taka, że jeśli kolor blednie, to efektywność spada. Jego działanie opiera się na trzech mechanizmach działania: utleniania, zakwaszania i działania powierzchniowo czynnego; którym zawdzięcza wysoką skuteczność odkażania.
Przed rozpoczęciem uprawy
Oprócz wykonania powyższych zabiegów dezynfekcyjnych, związanych z przygotowaniem obiektu szklarniowego do kolejnego sezonu, przed wniesieniem roślin Jakub Gustaw polecał wykonać dla pewności jeszcze jeden zabieg. W tym celu można zastosować preparat Huwa-San TR 50 (2-3% roztwór) lub Agro ECA (5-10% roztwór). Zdaniem specjalisty zabieg ten da niemal 100% pewność pełnej dezynfekcji szklarni, ponieważ w tzw. międzyczasie mógł się osadzić kurz z zarodnikami patogenów wywołujących choroby na matach uprawowych i konstrukcji obiektu.
W okresie wegetacji
W celu zabezpieczenia pracowników oraz narzędzi Jakub Gustaw zachęcał do stosowania preparatu Fadex Rapid. Można go wykorzystać na bramkach dezynfekcyjnych lub bezpośrednio podczas wykonywania zabiegów. Nadaje się do dezynfekcji dłoni i narzędzi. Jego atutami jest neutralność dla skóry, zawiera naturalne składniki (w tym sok z cytryny). Nie zawiera alkoholu, dzięki czemu nie wysusza dłoni. Jeśli jego roztwór po sporządzeniu jest użytkowany przez dłuższy czas warto mierzyć jego pH (jest skuteczny w ograniczaniu patogenów przy pH poniżej 3,5). Dezynfekcję narzędzi przy jego użyciu należy przeprowadzić poprzez ich zanurzenie w roztworze. Prelegent dodał, że już 30-sekundowy kontakt z preparatem neutralizuje np. wirusa ToBRFV. Aby zabezpieczyć ciągi komunikacyjne przed rozprzestrzenianiem się patogenów specjalista polecał zamieszczenie różnego rodzaju mat dezynfekcyjnych; lekkich dla ludzi i transportowych dla pojazdów użytkowanych w szklarni.
