Jak nawozić maliny wiosną? Wapń, azot i regeneracja po zimie

Czego dowiesz się z artykułu?

• dlaczego wapń jest kluczowy w uprawie malin i jak wpływa na jakość owoców
• jakie pH gleby i nawożenie (N, P) są optymalne dla malin
• jak regenerować rośliny po przymrozkach i jakie biostymulatory stosować
• dlaczego nie należy nawozić „na ślepo” przy objawach na liściach
• jak odróżnić niedobory od uszkodzeń powodowanych przez szkodniki
• jakie technologie (np. uprawa tunelowa) pozwalają uzyskać najwyższą jakość owoców

Nawozić maliny, ale czym?

Nawożenie malin ma kluczowy wpływ na dalszy przebieg sezonu. Wapń jest kluczowym pierwiastkiem w uprawach roślin jagodowych, ma bardzo duże znaczenie w produkcji owoców wysokiej jakości. Bardzo trudno jest uzupełnić wapń w fertygacji, a w uprawach na ściółkowanych zagonach jest trudno podać wapń posypowo.

Należy pamiętać, że maliny nie są gatunkami kwasolubnymi, o czym można przeczytać w starszych podręcznikach i zaleceniach. Te odmiany, które pochodzą z rejonu basenu Morza Śródziemnego wymagają innego odczynu gleby – pH 6-7. Prelegent polecał w uprawie malin stosowanie nawozów wapniowych, takich jak m.in. kreda. W tej grupie wymienił kilka produktów – m.in. Wapniak Koszelowski, Wapniak Kornicki, Kreda z Dwikóz czy Eko Calcium. Kreda to minerał miękki, reaktywny, pomaga utrzymać prawidłowy odczyn gleby.

Wykładowca zwrócił uwagę na składy nawozów dostępnych na rynku i ich dostępność dla roślin. Wiosną najbardziej potrzebne są pierwiastki takie jak azot i fosfor. Należy jednak przyjrzeć się formie tych pierwiastków i wybrać właściwie do swojej sytuacji – warto wiedzieć, że np. nawóz azotowy z  przewagą mocznika wiosną działa z opóźnieniem i jest źródłem nadmiaru mniej korzystnej dla roślin amonowej formy azotu), z kolei wśród nawozów fosforowych fosforyty charakteryzują się bardzo niską rozpuszczalnością.

Jak regenerować rośliny malin?

Dr hab. Z. Jarosz zwrócił także uwagę na straty, jakie w tym roku na plantacjach malin spowodował mróz. U niektórych odmian może to być poważny problem. Niektóre odmiany mogą wykazywać przemrożenia pędów, a niektóre – przemrożenia karp.  W tym przypadku mogą się sprawdzić stymulatory zawierające wyciągi z glonów Ascophyllum nodosum, ułatwiające odbudowanie wiązek przewodzących, z dodatkiem nitrofenoli niwelujących stres oksydacyjny. Można próbować regenerować rośliny kombinacją produktu Asahi z jednym z produktów: Maxi-Grow, Alga Extra, Sumo czy Shigeki. Jeśli jeszcze nie ma ulistnienia produkty z glonów można podać przez fertygację. Technologia stosowania biostymulatorów zawierających wyciągi z glonów A. nodosum w formie fertygacji polega na dodaniu ich do zbiornika z nawozem wieloskładnikowy i zwiększeniu dawki o 25% – w porównaniu z aplikacją dolistną. Biostymulatory należy stosować od początku cyklu. Ważna wskazówka jest taka, że po zastosowaniu organicznych produktów konieczne jest przepłukanie linii do nawadniania, aby wyczyścić ją z biologicznie czynnych substancji, by nie powstawał biofilm.

Regeneracja malin zależy od skali przemrożeń, od tego czy temperatura wiosną i latem będzie umiarkowana, oraz od stałej wilgotności strefy korzeniowej. Rośliny powinny mieć dobrą dostępność fosforu i wapnia, optymalne i zbilansowane nawożenie azotem, należy także umiejętnie aplikować biostymulatory.

Jak realizować nawożenie dolistne maliny?

Ekspert przestrzegał producentów przed podejmowaniem pochopnych decyzji o intensywnym nawożeniu dolistnym „na ślepo”, w odpowiedzi na zaobserwowane przebarwienia. Bez rzetelnej lustracji plantacji pod kątem obecności szkodników (użycie lupy, metody strząsania), dodatkowe dawki nawozów nie tylko nie rozwiążą problemu, ale mogą wręcz zaszkodzić. Nadmiar azotu, zaaplikowany na roślinę osłabioną przez szpeciele, stymuluje wzrost wegetatywny, tworząc jeszcze lepsze warunki do żerowania i szybszego namnażania się tych szkodników, co w efekcie prowadzi do drastycznego spadku jakości i wielkości plonu deserowego.

Dr hab. Z. Jarosz podkreślił, że uprawa tunelowa to jedyna opcja, by wyprodukować owoce maliny najwyższej jakości. Dodatkowy aspekt to uprawa w pojemnikach, która nie jest prosta. Wielu producentów, którzy nie mają już możliwości uprawy w glebie, ze względu na problemy z chorobami grzybowymi (odglebowymi), muszą przejść na uprawę w doniczkach.

Szkodniki – czy znamy objawy?

W dalszej części wystąpienia dr hab. Zbigniew Jarosz położył ogromny nacisk na narastający problem właściwej diagnostyki na plantacjach malin, wskazując, że błędy w rozpoznaniu przyczyny pogorszenia kondycji roślin są jednymi z głównych powodów strat w plonach. Ekspert alarmował, że kluczowe szkodniki, takie jak wciornastki i zmieniki, a w ostatnich sezonach coraz powszechniej występujące szpeciele – ze szczególnym uwzględnieniem przebarwiacza malinowego – generują symptomy, które są masowo mylone z niedoborami składników pokarmowych.

Dr hab. Z. Jarosz szczegółowo omówił mechanizm powstawania tych pomyłek. Żerowanie przebarwiacza malinowego, niewidocznego gołym okiem roztocza, powoduje charakterystyczne, mozaikowate, jasnożółte lub seledynowe odbarwienia na liściach, często z towarzyszącym im deformowaniem blaszki. Te objawy są łudząco podobne do chloroz wynikających z deficytu magnezu (chloroza międzyżyłkowa na starszych liściach) lub azotu (ogólne blednięcie młodych przyrostów). Z kolei żerowanie wciornastków i zmieników w obrębie kwiatów i zawiązków prowadzi do deformacji owoców, co bywa błędnie przypisywane zaburzeniom w pobieraniu boru lub wapnia.

FAQ – nawożenie malin

1. Dlaczego wapń jest tak ważny w uprawie malin?

Wapń odpowiada za budowę ścian komórkowych, co przekłada się na jędrność owoców, ich trwałość oraz odporność na uszkodzenia podczas zbioru i transportu.

2. Czy maliny są roślinami kwasolubnymi?

Nie. Wbrew starszym zaleceniom maliny najlepiej rosną przy pH gleby w zakresie 6–7, szczególnie odmiany pochodzące z rejonów południowej Europy.

3. Jakie nawozy najlepiej stosować wiosną?

Wiosną kluczowe są azot i fosfor, ale ważna jest ich forma. Nawozy z przewagą mocznika działają wolniej, a fosforyty są słabo dostępne dla roślin.

4. Jak regenerować maliny po przymrozkach?

Warto stosować biostymulatory, szczególnie na bazie alg (Ascophyllum nodosum), które wspierają regenerację roślin i ograniczają stres.

5. Czy objawy na liściach zawsze oznaczają niedobory?

Nie. Objawy takie jak przebarwienia czy deformacje mogą być wynikiem żerowania szkodników (np. szpecieli), dlatego kluczowa jest dokładna lustracja plantacji.