Firma Hyplast, z siedzibą w gminie Hoogstraten w Belgii, jest spółką zależną RKW Group i jednym z głównych producentów folii do szklarni i tuneli ogrodniczych. Firma produkuje 45 000 ton folii polietylenowej rocznie. Dla osoby z zewnątrz różne folie wyglądają bardzo podobnie, ale ze względu na zróżnicowanie dodatków, istnieją dziesiątki rodzajów foli.

– Możemy wyprodukować folię na zamówienie dla każdego. Bierzemy pod uwagę rodzaj uprawy, lokalne warunki pogodowe, przepuszczalność światła, potrzeby uprawy, właściwości mechaniczne, takie jak elastyczność i inne – mówi Karen van den Bergh, inżynier ds. badań i rozwoju.

Tworzywa sztuczne nie są wieczne, starzeją się, a ich właściwości ulegają zmianie. – Zmiany te powodują głównie promieniowanie UV i środki ochrony roślin – mówi.

Promieniowanie UV degraduje plastik

– Promieniowanie UV wpływa na wiązania chemiczne w polimerach tworzących tworzywa sztuczne. Powoduje to pękanie łańcuchów polimerowych. Dodatkowo wytwarza to rodniki, czyli wysoce reaktywne substancje, które z kolei atakują łańcuchy polimerowe – dodaje jej kolega, Hendrik Oudehinken.

Proces ten można spowolnić poprzez dodanie stabilizatorów UV. – Można to porównać do balsamu do opalania. Promieniowanie UV jest „pochłaniane”, powodując zmianę struktury stabilizatora. Ta zmiana jest tylko tymczasowa i stabilizator powraca do swojej pierwotnej struktury, uwalniając ciepło. W ten sposób energia promieniowania UV jest neutralizowana – mówi. Inne dodatki dodawane do tworzyw sztucznych wychwytują uwolnione rodniki. Chociaż przerywają one łańcuchy polimerowe, nie powodują późniejszych uszkodzeń.

Pomimo tych dodatków, proces starzenia foli przebiega stopniowo. – Niemożliwe jest wychwycenie 100% promieniowania UV – wyjaśnia.

Co więcej, światło UV jest potrzebne na przykład trzmielom w szklarni do orientacji, jest niezbędne do prawidłowego wybarwienia niektórych roślin, np. w uprawach szkółkarskich.

Ochrona

Co zatem może zrobić producent, aby chronić swoją folię tunelową? Podejście jest dwojakie: należy uważać na niektóre substancje chemiczne i ograniczyć promieniowanie UV. – Oszczędne stosowanie środków ochrony roślin, zwłaszcza ograniczenie oraz odparowywania siarki, pozwala wydłużyć żywotność plastiku – mówi trzeci kolega Luc Paepen.

– Co więcej, substancje chlorowe, takie jak środki czyszczące, są katastrofalne w skutkach. Rozkładają one HALS – substancję ochronną polietylenu. Rynny PVC, które zawierają chlor, również skracają żywotność polietylenu. Ponadto warto wiedzieć, że metale działają jako katalizator w procesach degradacji. Na przykład posiadanie metalowych słupków w bezpośrednim kontakcie z plastikiem nie jest dobrym pomysłem. Plastik ulega degradacji również wtedy, gdy między ramami znajdują się gumowe podkładki, ponieważ guma zawiera siarkę – mówi Paepen.

Ochrona foli przed promieniowaniem UV poprzez stosowanie powłok ReduSol i ReaduHeat

Powłoki

Powłoki cieniujące, które odbijają światło i/lub ciepło, chronią folię, ponieważ blokują część promieniowania UV. – Odbicie promieniowania UV zapobiega rozpadowi folii – mówi Paepen. – Co więcej, powłoki pomagają obniżyć temperaturę w tunelu, co również wydłuża żywotność plastiku. Przy wzroście temperatury o 10°C degradacja następuje dwa razy szybciej, niższa temperatura spowalnia ten proces.

Paul van Gils, konsultant ds. technicznych w firmie Lumiforte, wyjaśnia właściwości powłok odbijających promieniowanie UV. – Powłoka odbijająca ciepło ReduHeat w dużej mierze przepuszcza promieniowanie PAR, ale blokuje dużą część bliskiej podczerwieni, a także światło UV. Redukcja tego ostatniego chroni tworzywo sztuczne. Powłoka taka jak ReduSol równomiernie blokuje promieniowanie słoneczne w całym spektrum UV i PAR. Ilość odbijanego promieniowania UV zależy od grubości powłoki (liczby opakowań na hektar), wydłuża ona żywotność foli, ponieważ jest stosowana w sezonie, w którym promieniowanie UV jest najwyższe.

Powłoki cieniujące, do nakładania powłok cieniujących na szklarnie wykorzystuję się drony (fot. Lumiforte)