Nowoczesny obiekt gotowy do przyjęcia wyzwań

Pierwszym krokiem do tego, aby w Opatówku można było przeprowadzić doświadczenie z nowym podłożem dla truskawki (podłożem z wełny skalnej), było powstanie tam nowoczesnego obiektu typu Venlo. Pokazowa uprawa założona tu wiosną, w marcu 2025 r. znajduje się w szklarni, której budowę rozpoczęto w 2018 roku. Pomysł budowy obiektu przy szkole wynika z faktu, że znajduje się ona w regionie o rozwiniętym poziomie ogrodnictwa. – W rejonie Kalisza jest duże zagłębie szklarniowe, z dziesięcio- czy dwudziestohektarowymi uprawami pomidorów. Nasza szkoła ma tradycje ogrodnicze. Stare obiekty, po blisko 50 latach użytkowania, były już niebezpieczne i nie nadawały się do prowadzenia zajęć praktycznych, pokazujących nowoczesne technologie uprawy – w ziemi, wełnie mineralnej, na stołach zalewowych. To miało być centrum demonstracyjne dla uczniów – przekazał kierownik obiektu, Grzegorz Kęszycki. Obiekt, który powstał w Opatówku przy Zespole Szkół jest za mały na produkcję warzyw czy roślin ozdobnych na skalę komercyjną, ale jest idealny do wykorzystania w celach dydaktycznych. I tak też się obecnie dzieje.

Nowatorskie systemy uprawy truskawki w wełnie skalnej

W rejonie Kalisza, choć także w innych rejonach kraju, bardzo intensywnie rozwija się produkcja deserowych truskawek. Powstają plantacje tunelowe, ale także szklarniowe. Z bardzo ciekawą propozycją dla szkoły w Opatówku wyszła firma Grodan, lider w produkcji i dostarczaniu ogrodnikom podłoży z wełny skalnej. – Cały projekt to partnerstwo między firmą komercyjną, a szkołą. Dzięki tej współpracy nasi uczniowie mają dostęp do najnowszej technologii, i to bardzo ciekawej technologii – podkreśla G. Kęszycki.

Firma Grodan zaangażowała się w projekt w dość znacznym stopniu. Tę część obiektu, w której powstała produkcja truskawek na stelażach uprawowych trzeba było odpowiednio doposażyć, troszeczkę przerobić. Początkowo w szklarni doświadczalnej Venlo rynny były przygotowane pod uprawę pomidora, a nie truskawki. Dziś wysokie stelaże służą dobrze i mogą na nich być układane maty Grodan, dostosowane do produkcji owoców. Ponadto zainstalowane zostało nawadnianie oraz zraszacze wykorzystywane m.in. do obniżania temperatury w okresie upałów.

Podział obowiązków

Uczniowie i kierownictwo warsztatów praktycznych zajmuje się na co dzień opieką nad doświadczeniem założonym w ramach projektu. Uczniowie praktycznie codziennie prowadzą obserwacje roślin, ale także pielęgnują je. Prowadzą obserwację stanu zdrowotnego truskawek, sprawdzają pod kątem obecności szkodników, biorą udział w wykładaniu na rośliny produktów biologicznych, zawierających naturalnych wrogów szkodników. W tym doświadczeniu bierze udział także firma Biobest, która dostarcza drapieżne roztocze, a także ule w trzmielami, które zapylają uprawę. W obiektach szklarniowych jest to bezwzględnie konieczne, aby otrzymać plon owoców wysokiej jakości.

Dużym udogodnieniem jest fakt, iż Grodan dostarczył na plantację system zdalny do oceny na bieżąco parametrów klimatycznych w uprawie. Na matach z wełny skalnej zainstalowane są czujniki GroSense. Zarówno opiekujący się doświadczeniem nauczyciele, jak i odpowiedzialni za projekt specjaliści firmy Grodan – dr Krzysztof Fatel, Marcin Włodarczyk i Mieczysław Banach mogą obserwować parametry, a właściwie ich zmiany, jakie zachodzą w podłożu. Dzięki takiemu zdalnemu dostępowi do danych dotyczących temperatury, wilgotności czy EC można na bieżąco zmieniać strategię nawadniania i zalecenia nawozowe, dotyczące dostarczania nawozów drogą fertygacji.

Odmiany truskawki w projekcie 

W obiekcie w Opatówku posadzono dwie odmiany truskawki. Pierwsza to Aurora Karima, a druga – Florice. Obie nalezą do grupy odmian powtarzających owocowanie. To oznacza, że mogą owocować wielokrotnie w ciągu sezonu. Są to truskawki coraz częściej wykorzystywane w produkcji tunelowej i szklarniowej, bo zapewniają ciągłe plony przez długi okres w roku. Obie to odmiany o typowo deserowych owocach.



Aurora Karima zdobywa coraz większą popularność w Polsce. Charakteryzuje się silnym wzrostem, średniej długości pędami kwiatostanowymi oraz łatwością zbioru. Owoce są jaskrawoczerwone, o wysokiej jędrności i dobrej trwałości pozbiorczej. Warto zwrócić uwagę na niższe zapotrzebowanie na wodę w porównaniu z innymi odmianami, co wymaga odpowiedniego zarządzania wilgotnością gleby.

Florice to stosunkowo nowa odmiana, wprowadzona do produkcji w 2024 roku przez firmę Flevo Berry. Charakteryzuje się stabilnym owocowaniem, dużymi, kształtnymi owocami o dobrym smaku oraz wysoką odpornością na choroby, w tym na mączniaka prawdziwego. Rośliny mają otwarty pokrój, co poprawia wentylację i dostęp światła, a ich pędy kwiatostanowe są silne, co sprzyja formowaniu dużych owoców.

Te odmiany zostały wybrane do nasadzeń w Opatówku, aby odtworzyć dokładnie doświadczenie, które jest przez firmę Grodan prowadzone w Holandii, w centrum kompetencji Delphy w Horst.

Sadzonki truskawek w kostkach przyjechały do szklarni w połowie marca. Najpierw były ustawione na stołach zalewowych. W tym czasie na stelażach uprawowych układane były maty opracowane do uprawy truskawki i były zalewane pożywką, aby można było w nie posadzić młode rośliny. Na potrzeby doświadczenia zostały odpowiednio dobrane nawozy, zarówno wieloskładnikowe, jak i jednoskładnikowe, aby zapewnić roślinom składniki pokarmowe na każdym etapie produkcji. Ten element jest także stale monitorowany przez specjalistów z Grodanu, a receptury pożywek zostały opracowane i sprawdzone już wcześniej we wspomnianych doświadczeniach holenderskich.

Technologie rolnictwa 4.0

Dużym ułatwieniem produkcji jest obecność w matach sensorów. Te stworzone i oferowane przez Grodan to sensory GroSens. Pozwalają na precyzyjne monitorowanie warunków w strefie korzeniowej roślin. Dzięki nim producenci mogą optymalizować nawadnianie, kontrolować zawartość wody (WC), przewodność elektryczną (EC) oraz temperaturę podłoża, co przekłada się na zdrowsze rośliny i wyższe plony. Na ekranach komputera lub telefonu komórkowego producent może uzyskać dokładne dane o wilgotności podłoża, co pozwala uniknąć zarówno przesuszenia, jak i nadmiernego nawodnienia. Inny monitorowany parametr to stała kontrola EC, umożliwiająca precyzyjne zarządzanie składnikami odżywczymi. Dodatkowo producent otrzymuje informacje na temat temperatury strefy korzeniowej, co pomaga w dostosowaniu warunków do optymalnego wzrostu truskawek.

W części szklarni, w której założone zostało doświadczenie z nowoczesna uprawą truskawki była instalacja dodatkowego zraszania. Jak informuje G. Kęszycki, jest to bardzo pomocne narzędzie, które bardzo pomaga w utrzymaniu dobrej dla roślin temperatury. – W połowie czerwca na przykład we wszystkich sektorach szklarni było 40°C, a nawet więcej. Natomiast w części z uprawą truskawek dzięki temu zamgławianiu było 30°C. W takich warunkach 10 stopni C stanowi dużą różnicę, która umożliwia kwitnienie i owocowanie truskawek – stwierdził kierownik obiektów w Opatówku.

Biologiczna ochrona to także nowatorskie rozwiązanie. Rośliny są ściśle monitorowane pod kątem zagrożeń ze strony szkodników. Wprowadzane są drapieżne roztocze i drapieżny pluskwiak – Orius leavigatus do ograniczania populacji wciornastków i mszyc. W tym roku jednak warunki pogodowe są dosyć trudne, także dla organizmów pożytecznych, gdyż bardzo trudno jest im „pracować” w ochronie roślin. Roztocze są wprowadzane z dużo większą częstotliwością, niż w standardowym roku, aby uzyskać dobrą skuteczność i nie stwarzać zagrożenia dla plonów.