Chryzantemy i inne rośliny ozdobne – na konferencji w Bygdoszczy
Po mniej więcej dwóch latach od pierwotnie planowanego terminu konferencji na temat chryzantem, w Bydgoszczy spotkali się naukowcy zajmujący się tymi roślinami (oraz innymi gatunkami ozdobnymi), ale także producenci. I tak: w dniach 21 i 22 września w stolicy województwa kujawsko-pomorskiego odbyła się – zapowiedziana już w 2019 r. – konferencja naukowa „Najnowsze osiągnięcia w uprawie oraz hodowli chryzantem i innych roślin ozdobnych”, zorganizowana przez Pracownię Roślin Ozdobnych i Warzywnych Politechniki Bydgoskiej (PBŚ) – uczelni, w którą w 2021 roku przekształcono Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy.
Wartościowe spotkanie
Jak poinformował przewodniczący Komitetu Organizacyjnego dr Dariusz Kulus (zarazem kierownik Pracowni Roślin Ozdobnych i Warzywnych Politechniki Bydgoskiej), w konferencji uczestniczyło ponad 50 osób z całej Polski. Reprezentowały one 10 jednostek naukowych – uczelnie (oprócz PBŚ: Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie) oraz instytuty (Instytut Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu, Instytut Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach), ale również sektor producencki. W tej ostatniej grupie znaleźli się przedstawiciele dwóch gospodarstw produkujących sadzonki chryzantem (Ogrodnictwo A. A. Kłak i Ogrodnictwo P. Pychyński), Vitroflory (materiały wyjściowe do produkcji roślin ozdobnych oraz hodowla), a także kilku indywidualnych ogrodników zajmujących się uprawami kwiaciarskimi. Na konferencji reprezentowany był również Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Bydgoszczy.
Choć chryzantemy stanowiły lejtmotyw konferencji, jej tematyka była bogata oraz różnorodna i pozwalała zorientować się, czym zajmują się polscy naukowcy, którzy na warsztacie mają rośliny ozdobne, jakie zagadnienia są w centrum uwagi. Dr Dariusz Kulus podał, że w ciągu 5 sesji konferencyjnych przedstawiono w sumie 21 referatów (wykłady) oraz 15 posterów (krótkie prezentacje).
Wartością samą w sobie było też stacjonarne spotkanie „kwiaciarzy” z całej Polski, po długiej – wymuszonej pandemicznymi ograniczeniami przerwie – co podkreśliła przewodnicząca Komitetu Naukowego prof. dr hab. Bożena Pawłowska z UR w Krakowie. Znakomicie zorganizowana konferencja dała możliwość wysłuchania wykładów, zdobycia wielu informacji, wymiany myśli, bezpośrednich kontaktów, a także zapoznania się z praktyką ogrodniczą – w programie znalazła się wizyta w podbydgoskiej Vitroflorze. Przedsiębiorstwo to było jednym z trzech sponsorów konferencji, obok firm Koppert i Artchem Sp.j.
Chryzantemy – wczoraj i dziś
Pierwszy dzień konferencji poświęcono chryzantemom. W związku z tym, że – jak od początku podawali organizatorzy – nawiązywała ona do poznańskich Sympozjów Chryzantemowych, nie zabrakło wspomnień z przeszłości.
Prof. dr hab. Tadeusz Baranowski, twórca sympozjów przypomniał początki swojej współpracy z ogrodnikami, którzy produkowali chryzantemy, oraz opowiedział o kolejnych etapach tych spotkań „nauki z praktyką”. Stwierdził, że jego największym sukcesem okazali się ludzie – naukowcy, którzy regularnie dzielili się z producentami swoją cenną i szeroką wiedzą. Zaliczył do nich sławnych w świecie ogrodniczym bydgoskich ekspertów w dziedzinie chryzantem – prof. dr. hab. Marka Jerzego i prof. dr bab. Małgorzatę Zalewską, których uczniowie kontynuują w PBŚ prace nad tymi roślinami.
Bydgoska hodowla chryzantem
Dr Natalia Miler zaprezentowała nowe odmiany chryzantem, wyhodowane na Politechnice Bydgoskiej. Przypomniała, że hodowla tych roślin prowadzona jest na uczelni w Bydgoszczy (kiedyś Akademii Rolniczo-Technicznej, później UTP, obecnie PBŚ) od lat 80. XX w. Zainicjowana została przez profesora Jerzego, kontynuowana przez prof. Zalewską, którzy tworzyli nowe odmiany wykorzystując mutagenezę indukowaną promieniowaniem X oraz gamma. Jak podała prelegentka, obecnie (od dziesięciu lat) bydgoskie odmiany powstają natomiast na drodze tradycyjnego krzyżowania, a także z zastosowaniem metod biotechnologicznych – mutagenezy indukowanej in vitro. Efektem tych prac są nowe genotypy, co roku zgłaszane do COBORU i podlegające prawnej ochronie. W puli zaprezentowanych 24 odmian, otrzymanych na Politechnice Bydgoskiej dominują średniokwiatowe, półpełne odmiany doniczkowe (6,5-9-tygodniowe), w tym te poświęcone ww. naukowcom – ‘Profesor Jerzy’ i ‘Profesor Zalewska’.
Nowe bydgoskie odmiany wielkokwiatowe do uprawy na kwiaty cięte (‘Burgundy Gold’, ‘Pinky Gold’, ‘Iskierka’) przedstawiła dr Alicja Tymoszuk z PBŚ. Uzyskane zostały z użyciem nanobiotechnologii (nanocząstek srebra).
Zachęcano ogrodników do zainteresowania się odmianami chryzantem z Politechniki Bydgoskiej. Obecnie w sprzedaży w Polsce – gdzie kupowane jest rocznie 106 mln sadzonek chryzantem – znajduje się ok. 260 odmian tych roślin, a wszystkie są zagraniczne.
Inne rośliny ozdobne i tematy ogólne
Wśród zagadnień, które powtarzały się w prelekcjach podczas bydgoskiej konferencji, uwagę zwracały podłoża – ograniczanie ilości torfu w substratach uprawowych i poszukiwanie dodatków do torfu, które pozwalałyby ten cel osiągnąć. Idzie to w parze z globalnymi tendencjami, które dotyczą eliminowania torfu z upraw ogrodniczych.
Dr Jacek Nowak z IO – PIB w Skierniewicach przedstawił wyniki badań nad opracowaniem składu podłoży zawierających biodegradowalne zamienniki torfu, możliwe do wykorzystania w uprawie doniczkowych roślin ozdobnych (chryzantemy ‘Faibelle’). W podłożach tych wykorzystano, oprócz torfu wysokiego następujące składniki: włókno kokosowe, kompostowaną korę sosnową, włókno drzewne, kompost zielony, kompost z odpadów z biogazowni i piasek. Z badań wynika, że możliwe jest otrzymanie roślin o zadowalającej jakości przy ograniczonej (do 70%, a nawet 40%) ilości torfu wysokiego, ale – w związku z zastosowaniem alternatywnych składników substratu – konieczna jest modyfikacja dokarmiania roślin, sposobu nawadniania; właściwości podłoży alternatywnych zmieniają się przy tym szybciej niż w przypadku torfu wysokiego.
Zastosowanie kompostów z drewna poużytkowego (z mebli kuchennych) w uprawie chryzantemy omówiła dr hab. Anita Schroeter-Zakrzewska z UP w Poznaniu. Doświadczenia, w których do tych kompostów dodawano szczepionki mikrobiologiczne (m.in. Efektywne Mikroorganizmy), wykonano we współpracy z Poznańskim Instytutem Technologicznym.
Z kolei badania nad wykorzystaniem kompostów z odpadów przemysłowych w zrównoważonej uprawie aksamitki wzniesionej omówiła dr Agnieszka Zawadzińska z Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. W badaniach testowała podłoża na bazie torfu wysokiego z dodatkiem torfu niskiego, kory, włókna drzewnego, kruszywa porowatego i piasku oraz kompostów sporządzonych z takich m.in. składników, jak: podłoże po produkcji pieczarek, odpad owocowo-warzywny, pulpa papierowa, słoma żytnia, trociny. Doświadczenia wykazały, że dobrej jakości rośliny można uzyskać stosując komposty na bazie odpadów poprzemysłowych i przy ograniczonym udziale torfu, nawet do 20%.
W sesji konferencyjnej pt. „Uprawa roślin ozdobnych” znalazły się m.in. prezentacje dotyczące potrzeb nawozowych mieczyków (dr hab. Jadwiga Treder, prof. IO-PIB w Skierniewicach), a także niedocenianej, a wartościowej i różnorodnej grupy roślin ozdobnych – paproci gruntowych (istnieją bylinowe paprocie wykazujące wysoką tolerancję na stresy abiotyczne, np. zasolenie podłoża czy nawet intensywne nasłonecznienie, a ponadto zimozielone, czyli dekoracyjne przez cały rok). Temat „Wpływ multistresów na wzrost ozdobnych paproci gruntowych” zreferował dr hab. Piotr Salachna, prof. ZUT w Szczecinie, pokazując walory szeregu taksonów tych roślin, m.in.: Athyrium nipponicum ‘Red Beauty’, Cyrtomium fortunei var. clivicola, Dryopteris erythrosora, Dryopteris filix-mas ‘Linearis Polydactyla’.
Mgr Magdalena Żurek z WIORIN-u w Bydgoszczy przedstawiła nowe zagrożenia dla roślin ozdobnych. Wśród agrofagów, które wymieniła w odniesieniu m.in. do chryzantem, znalazły się: miniarka złocieniówka (Amauromyza maculosa), wirus nekrozy łodygi chryzantemy (Chrysanthemum stem necrosis virus), sówka jesienna (Spodoptera frugiperda) oraz wciornastek palmowy (Thrips palmi). Prelegentka podkreśliła, że wszystkie te agrofagi (patogeny i szkodniki) nie były dotychczas wykrywane na roślinach na terenie Polski, jednak istnieje możliwość ich zadomowienia, zwłaszcza w uprawach pod osłonami.
Informacje hodowlano-produkcyjne z Vitroflory
Firma Vitroflora Grupa Producentów Spółka z o.o. z Trzęsacza k. Bydgoszczy była reprezentowana na konferencji przez jej menedżera ds. produktu Aleksandra Michalika. Jego prezentacja pt. „Kierunki w hodowli bylin a potrzeby rynkowe, na przykładzie rodzaju Echinacea” była przykładem łączenia podejścia naukowo-badawczego z praktyką produkcyjną. Prelegent zwrócił szczególną uwagę na nurt w hodowli jeżówek (Echinacea) ukierunkowany na rośliny zwarte (optymalna wysokość 30-40 cm), dobrze się krzewiące i wczesne, pożądane na rynku bylin sprzedawanych w fazie kwitnienia, w doniczkach. Dodatkowym kryterium selekcji odmian są w tym przypadku aspekty ekonomiczne, jak trwałość roślin i możliwość gęstego ich pakowania na wózkach duńskich. Przykładami taksonów spełniających takie wymagania są np. Echinacea DELICIOUS CANDY (hodowca – Marco Van Noort) czy grupa Pearl, która składa się z 6 różnokolorowych odmian, hodowli Vitroflory.
Inne efekty hodowli bylin, którą rozwija to przedsiębiorstwo, można było obejrzeć na własne oczy w drugim dniu spotkania, w którym przewidziano wizytę w gospodarstwie w Trzęsaczu. Wrześniową porą wzrok przykuwała kolekcja odmian zawilca (Anemone), wśród których są kreacje wyhodowane w Vitroflorze, m.in. – wyróżniony już międzynarodową nagrodą ISU – zawilec mieszańcowy (Anemone ×hybrida) GARDEN BREEZE ‘Pink Touch’ o półpełnych kwiatach. Nie brakowało też innych nowości w tym asortymencie, jak kompaktowa grupa Summer Breeze, do której należy – wyróżniona w Konkursie Roślin „Nowości” podczas tegorocznej wystawy Zieleń to Życie – odmiana Summer Breeze Snow (hodowca: AB Cultivars).
