Produkcja i sprzedaż deserowych truskawek w Belgii
Dla konsumenta belgijskiego świeżość i smak mają kluczowe znaczenie przy podejmowaniu decyzji dotyczących zakupu truskawek. Aby sprostać tym wymaganiom Belgowie (ale także Holendrzy) coraz częściej preferują lokalną produkcję zamiast truskawek importowanych. Udoskonalenia technologiczne pozwalają maksymalnie wydłużać sezon. Dobrym przykładem takiej produkcji jest belgijska spółdzielnia Hoogstraten. Niedawno miałam okazję zobaczyć plantacje w szklarniach tej spółdzielni oraz poznać ich system sprzedaży. Jednym z punktów programu był także pokaz pracy maszyn do składania opakowań oraz robota, wykorzystywanego do ograniczania mączniaka truskawki.
Belgia – mały kraj pełen truskawek
Na tak mały kraj jak Belgia ilość produkowanych, importowanych i eksportowanych truskawek jest imponująca. Popyt na truskawki jest przez cały rok. Krajowa produkcja to prawie 48 tysiące ton dla populacji mniejszej niż 12 milionów, co oznacza, że truskawki są mocno związane z belgijską kulturą. Przez większość roku kalendarzowego Belgia jest eksporterem netto, dzięki producentom szklarniowym, takim jak m.in. spółdzielnia Hoogstraten. Jednak w najciemniejszych miesiącach zimowych (grudzień i styczeń) niezbędny jest import, aby zaspokoić lokalny popyt. Około 20 tysięcy z 34 tysięcy ton truskawek importowanych przez Belgię w 2020 r. pochodziło z Holandii, ale jednocześnie Holandia jest również największym celem eksportu belgijskich truskawek. Zimą Egipt jest głównym pozaeuropejskim dostawcą tych owoców – import sięga ponad 5 tys. ton rocznie. Import wzrósł, aby zaspokoić rosnący całoroczny popyt, ale wraz z dalszym rozwojem doświetlanych upraw w Belgii import z Egiptu może zostać ograniczony.
Truskawki 12 miesięcy w roku
Podczas kilku wizyt w Belgii i Holandii przekonałam się, że w obu tych krajach technologia produkcji truskawek jest na najwyższym poziomie. Wszystko oczywiście zaczyna się od zaawansowanych metod produkcji samego materiału nasadzeniowego, który gwarantuje na dalszych etapach najlepsze plony. Dzięki możliwości przechowywania sadzonek w odpowiednich warunkach chłodniczych można nie tylko zachować ich wysoką jakość, ale także dowolnie sterować produkcją. Dodatkowo produkcja jest niezależna od pory roku i docierającego do obiektów światła słonecznego, bo odbywa się w warunkach doświetlania asymilacyjnego. To pozwala na prowadzenie produkcji przez 12 miesięcy w roku. Większość produkcji odbywa się obecnie w warunkach bezglebowych, w matach z podłożem kokosowym ułożonych na wysokich stelażach – rynnach uprawowych. Nawadnianie i nawożenie jest sterowane w pełni automatycznie.
Jednym z pierwszych podmiotów, który rozpoczął prace doświadczalne nad produkcją truskawek w warunkach niskiej podaży światła zimą jest spółdzielnia w Hoogstraten w Belgii. Dzisiaj można już powiedzieć, że członkowie spółdzielni byli prekursorami całorocznej produkcji tych owoców. Mają do dyspozycji swoją własną jednostkę badawczą, gdzie prowadzone są doświadczenia nie tyko dotyczące doświetlania, lecz także testy nowych odmian, środków produkcji, podłoży.
Historia i dzień dzisiejszy
Spółdzielnia Hoogstraten powstała w 1933 roku. Niedawno, gdy odwiedziłam siedzibę firmy w pobliżu granicy holenderskiej, liczyła 226 członków. Podmiot zatrudnia 120 osób, a dodatkowo 150 pracowników sezonowych. Obrót roczny to 302 tysięcy milionów euro. Produkcja truskawki odbywa się w szklarniach i w polu, w sumie na 900 hektarach, z czego tylko 1/3 to uprawy gruntowe. Rocznie członkowie spółdzielni produkują ponad 30 tysięcy ton owoców. Główny asortyment warzyw, jaki oferuje swoim klientom spółdzielnia Hoogstraten to pomidory (uprawiane w szklarniach na powierzchni 216 ha), papryka (112 ha szklarni), ogórek (10,5 ha) oraz cukinia (11,5 ha). Aby wyobrazić sobie wolumeny produkowanych warzyw i przeliczyć plony z jednostki powierzchni, przedstawiciel spółdzielni podał w liczbach produkcję: papryka – 26,5 mln kg, ogórki – 10,2 mln sztuk i pomidory – 98,7 mln kg.
Nowoczesne technologie uprawy truskawek
Spółdzielnia ma własne centrum badawcze Proefcentrum Hoogstraten, w którym kilka lat temu rozpoczęto opracowywanie technologii uprawy truskawek w okresie zimowym. W centrum badawczym są testowane różne systemy doświetlania. Uprawa truskawek ze sztucznym doświetlaniem w zimie jest skomplikowana technologicznie, ale niektórzy producenci spółdzielni Hoogstraten świadomie wybrali tę innowacyjną technologię, aby móc dostarczać produkty przez cały rok. Obecnie członkowie tej spółdzielni uprawiają truskawki z doświetlaniem asymilacyjnym w nowoczesnych szklarniach na łącznej powierzchni 15 ha.
Dodatkowym elementem, dzięki któremu truskawki pojawiają się w sklepach od lata do zimy, jest uprawa różnych odmian truskawek. Główną odmianą jest od wielu lat Elsanta. Inne odmiany w uprawie, które dały bardzo dobre wyniki w produkcji szklarniowej, to Sonata, Sonsation, Aurora Karima, Lady Emma i Murano. W testach w ostatnich latach były także odmiany z programu hodowlanego East Malling Research – NIAB, w tym Malling Champion czy Malling Ace. Kolor i smak truskawek różnią się w zależności od odmiany, ale owoce zawsze są jasnoczerwone, o błyszczącej skórce, soczyste, smaczne.
Ciekawe jest także to, że producenci należący do spółdzielni mają swoje własne doradztwo dotyczące doboru odmian do uprawy. We współpracy z centrum badawczym Hoogstraten firma inwestuje w badania i rozwój, dzięki czemu można indywidualnie określić najlepszą odmianę do uprawy na każdy sezon. Producenci mogą także skorzystać z poradnictwa i szkoleń dotyczących odmian i metod uprawy, aby zagwarantować najwyższą jakość owoców przez cały rok.
Optymalizacja sprzedaży owoców
Truskawki z Hoogstraten są kontrolowane pod kątem jakości i klasyfikowane w tzw. bloki o jednolitej jakości. W ramach tych klas jakościowych rozróżnia się m.in. uprawę na wysokich stelażach, uprawę w gruncie w polu oraz uprawę odmian powtarzających owocowanie. Każdy z bloków można rozpoznać po indywidualnym opakowaniu (np. table top, open field, everbearer). Po schłodzeniu truskawki są oferowane do sprzedaży poprzez aukcję zegarową, wraz z podobnymi produktami z innych flamandzkich spółdzielni. Truskawki są sprzedawane na aukcji tzw. blokami, co pozwala uzyskać dla nich najwyższą możliwą cenę. Taki system sprzedaży wymaga od spółdzielni wprowadzenia automatycznego systemu zarządzania magazynem i specjalnie napisanego oprogramowania oraz systemu partii podzielonych na bloki. Tylko to pozwala na identyfikowanie producentów towaru przypisanych do danego bloku owoców. Produkt jest często dostarczany do kupującego bezpośrednio od producenta, co skraca łańcuch dostaw.
Na każdym opakowaniu z truskawkami znajduje się unikatowy kod QR lub numer śledzenia. Kod QR można łatwo zeskanować za pomocą aparatu w smartfonie. Kod śledzenia można także odczytać online i w ten sposób dowiedzieć się, jak truskawki – po postoju na aukcji – trafiły do konsumenta.
