ISFC. Okno na świat dla producentów owoców jagodowych

Zmiany, działanie, efekt

Bart Jongelen (konsultant Delphy) zwrócił uwagę, że przy planowaniu eksperymentów w reprezentowanej przez niego jednostce badawczej niezbędne jest branie pod uwagę zmian, jakie następują w branży w Europie i poza nią. Tylko śledzenie tego, co dzieje się na świecie pozwala w odpowiedni sposób reagować i wspomagać produkcję. Przede wszystkim zwrócił uwagę na fakt, że w wielu przypadkach następuje obecnie zmiana z uprawy w tunelach na uprawy szklarniowe, w których jest już widoczna bardzo wysoka specjalizacja (m.in. uprawa tylko jednego gatunku). Przede wszystkim są to rozwiązania zaawansowane technologicznie, włączając w to automatykę i powoli także robotyzację. Tylko w ten sposób producenci mogą się uniezależnić od warunków pogodowych i przede wszystkim zapewnić dostawy świeżych owoców najwyższej jakości przez cały rok. Dostawy muszą być realizowane pod potrzeby odbiorców, nawet przez 12 miesięcy w roku. Widoczne w ostatnim roku problemy klimatyczne, w tym nawałnice, niespodziewane opady gradu, silne deszcze, ale także okresy suszy skłaniają producentów do budowy obiektów uprawowych. Tylko w ten sposób mogą zapewnić sobie powodzenie w swojej pracy.

Bart Jongelen zwrócił uwagę na coraz większe zapotrzebowanie na owoce jagodowe, a także na rosnące zainteresowanie konsumentów smakiem i aromatem owoców. Jest to wyzwanie dla hodowców, na których barkach spoczywa wytworzenie nowych odmian spełniających te wymagania, dodatkowo w swojej pracy powinni oni przewidywać trendy. Prelegent zwrócił uwagę na nowe trendy dotyczące metod hodowlanych. Jedna z nich to hodowla odmian truskawki rozmnażanych z nasion, czym zajmuje się coraz więcej podmiotów. Takie doniesienia obiegły świat w tym roku i uważa ten trend za ciekawy i mogący przynieść wymierne korzyści dla całej branży.

Ponadto konsumenci zwracają także uwagę na jakość owoców na półce sklepowej. Nie można zatem zapominać o produkcji w takich warunkach, aby owoce były najwyższej jakości w momencie zbioru oraz w czasie obrotu handlowego.

Popyt i podaż owoców jagodowych wracają do normy

Cindy van Rijswick, specjalistka Rabobank, uważa, że w produkcji owoców jagodowych przez ostatnie lata można było zaobserwować dużą huśtawkę. – Kilka lat z rzędu obserwowaliśmy spadek zapotrzebowania na owoce, w tym także jagodowe, ze względu na niskie dochody. Dzisiaj widać już lekkie odbicie w handlu ze względu na dużą poprawę zakupów. Konsumenci nadal podchodzą nieco nieufnie do decyzji zakupowych, choć w 2023 widać już było poprawę w postrzeganiu jagodowych, co wpłynęło na wzrost popytu – przekazała prelegentka.

Co widać w handlu? Konsumenci ze względu na niższe dochody przenieśli się w pewnym stopniu z supermarketów do dyskontów, gdzie mogą kupić owoce po niższych cenach. Z drugiej strony widoczny jest także trend, że sklepy wielkopowierzchniowe wycofały ze swojej oferty marki premium (najdroższe dla konsumenta), aby móc oferować owoce nieco tańsze. Podobnie wyglądała kwestia zmniejszenia masy owoców w opakowaniach jednostkowych (mniejsza gramatura opakowań), aby móc oferować „sztukę” za niższa cenę. Trend dotyczący zakupów wygląda na dość stabilny w dwóch ostatnich latach w Niemczech w Holandii i innych krajach, powoli wraca do poziomu z 2019 roku.

Notowane przez specjalistkę Rabobanku wielkości kupowanych owoców nie zawsze wiążą się z brakiem zainteresowania przez konsumentów danym produktem, ale także z niższą dostępnością owoców na skutek różnych problemów z towarem z eksportu. Konsument nie może włożyć do koszyka towaru którego nie ma na półce. Podaż owoców jest ograniczona przez niską dostępność wody, na skutek zmian klimatycznych, oczywiście także w wyniku niskiej dostępności i wysokich kosztów pracowników, a także coraz mniejszej dostępności ziemi pod produkcję ogrodniczą. Dodatkowo braki owoców na półkach marketów są powodowane przestojami i problemami w transporcie morskim – dostawy z Ameryki Południowej do Europy były utrudnione. – Konsumenci z tych powodów muszą zaakceptować wyższe ceny owoców. Te ceny już raczej nie wrócą do poziomu sprzed 2022 r., bo wynikają z rosnących cen środków do produkcji, kosztów pracy, a także energii. Dodatkowo program „Farm to Fork”, czyli założenia europejskiego Zielonego Ładu sprawia, że koszty wyprodukowania każdego kilograma owoców rosną, bo plantatorzy muszą dostosować się do nowych wymagań. Są zobowiązani do przestrzegania nowych norm m.in. dotyczących użycia nawozów, środków ochrony roślin – spuentowała prelegentka.

Zmiany w produkcji poszczególnych gatunków jagodowych

– W ostatnich latach widać zmiany dotyczące produkcji borówki w Europie. Zmiany wynikają z rosnących kosztów produkcji i z rosnącej skali produkcji w poszczególnych gospodarstwach. Widać duży wzrost powierzchni borówkowych plantacji, m.in. w Polsce, w Rumunii, na Ukrainie, w Serbii i w Gruzji – poinformowała C. van Rijswick. – Drugi widoczny trend to zmiany w produkcji malin i jeżyn. Spada produkcja w Europie północnej, a szczególnie jest to widoczne w przypadku lokalnej produkcji w Wielkiej Brytanii, a w tym samym czasie rośnie import, m.in. z Maroka. Choć i tam produkcja jest coraz trudniejsza ze względu na stale ocieplający się klimat – dodała prelegentka. W przypadku truskawki nie widać dużych zmian w powierzchni uprawy, a raczej następują zmiany technologii produkcji. Bardzo wyraźnie widać odchodzenie od uprawy w otwartym gruncie na korzyść upraw od osłonami. Dobrym przykładem są Niemcy, gdzie z roku na rok rośnie liczba tuneli i szklarni, których udział w całkowitej produkcji wynosi obecnie 26%. Prelegentka dodała, że w Europie najwięcej truskawek produkuje Hiszpania, Polska i Niemcy, i podobnych działań poprawiających warunki uprawy tego gatunku, jaki widać w Niemczech i Hiszpanii należy się spodziewać także w naszym kraju.

Nowe trendy w szkółkarstwie roślin jagodowych

Co jeszcze jest widoczne i oceniane jako trend? Jak informowała C. van Rijswick, duża zmiana widoczna w ostatnich dwóch-trzech latach nastąpiła w szkółkarstwie roślin jagodowych. Przede wszystkim zmiany dotyczą produkcji sadzonek truskawki. Zmieniają się oczywiście trendy dotyczące rodzajów sadzonek produkowanych w gospodarstwach (więcej sadzonek doniczkowanych produkowanych w różnego rodzaju mediach, w tym także w wełnie skalnej) i automatyzacji w obiektach produkcyjnych. Nowością jest pojawienie się zupełnie nowych graczy na rynku z produkcją odmian truskawki do produkcji z nasion. Jedna z nich to Limgroup, inne to Bayer czy RijkZwaan.

Automatyzacja w produkcji owoców jagodowych

Automatyzacja – w opinii ekspertki – jest najważniejszym parametrem mającym wpływ na produkcję owoców. Jest stosowana m.in. w przygotowaniu pojemników uprawowych, przy wypełnianiu ich podłożem. Inne zautomatyzowane procesy to także monitorowanie klimatu i sterowanie nawożeniem i nawadnianiem. Automatyzacja i robotyzacja ma jednak największy udział ma w przygotowaniu owoców do sprzedaży.