Produkcja rozsady pomidorów do upraw doświetlanych – ważny jest ruch powietrza

Ze względu na globalne problemy rynek energii nie jest do końca stabilny. W tej sytuacji producenci pomidorów przyjęli stanowisko inne od ogólnych trendów i wygląda na to, że powierzchnia upraw pomidorów doświetlanych ponownie wzrośnie. Fale upałów wpływają na przesunięcie terminów doświetlanej produkcji, ponieważ w typowych terminach jest ona bardzo utrudniona, na przykład w regionie Morza Śródziemnego letnie nasadzenia rozsady do upraw doświetlanych są utrudnione z powodu upałów. Obecnie jednak, w połowie sierpnia, również w Holandii temperatura wynosi około 36 stopni Celsjusza. To samo dzieje się w pozostałej części Europy, a także na innych kontynentach, m.in. w Ameryce Północnej. Firmy korzystające z energii geotermalnej (na Węgrzech, w Rumunia) mogą jeszcze łatwiej kontynuować uprawy doświetlane z nasadzeń w sierpniu i we wrześniu, aby dostosować plonowanie do wysokich cen zimowych na początku grudnia i w okolicach Bożego Narodzenia.

Ponieważ pomidory są uprawiane w przedłużonych cyklach produkcji, rośliny są niemal w 100% szczepione. Są one uszczykiwane za 2. lub 3. liściem, aby uzyskać 2- lub 3-pędowe rośliny. Zapewnia to lepszą równowagę roślin u producenta, zwiększa ich generatywność i pozwala zaoszczędzić na kosztach zakupu nasion.

W wirus ToBRFV nadal stanowi duże zagrożenie, wielu producentów pomidora wybiera odmiany o wysokiej odporności na ten łatwo rozprzestrzeniający się wirus. Problemem jest to, że doświadczenia w produkcji rozsady tych odmian są dość niewielkie… W tym artykule właściciel firmy Propagation Solutions, Hans van Herk, ma przyjemność podzielić się informacjami na ten temat, aby zapewnić jak najlepszy początek produkcji tym, którzy samodzielnie produkują rozsadę oraz profesjonalistom w tej dziedzinie!

Przygotowanie siewek pomidora do szczepienia – dlaczego ważny jest ruch powietrza?

W określeniu „wiatr jest Twoim przyjacielem” nie ma przesady. Wiatr, a właściwie ruch powietrza jest ważny, aby rośliny zachowały zwarty pokrój, co jest jednym z głównych oczekiwań zarówno producentów rozsady, jak i producentów pomidorów. Powodem jest prostsza obsługa kompaktowej rozsady, większa liczba roślin na wózek/ciężarówkę, mniejsza presja czasu związana z pracami w szklarni u producenta (np. podwiązywanie pomidorów do drutów). Ponadto większe jest ryzyko chorób, powodowanych m.in. przez Fusarium czy Botrytis u tzw. wybiegniętych roślin.

O zwarty pokrój należy zadbać wcześnie, przed szczepieniem – zarówno odmiany, jak i podkładki muszą być rozmieszczone na tacach w odstępach. Zwłaszcza podkładka potrzebuje zgromadzenia energii, aby przetrwać wegetatywne etapy procesu zrastania się po szczepieniu.

Gdy tace z roślinami zostają równo umieszczone na stojakach (lub podstawkach – np. doniczkach), powietrze opływa je z wszystkich stron, co zapobiega wyrastaniu korzeni przez otwory w dnie tacy. To zatrzymuje korzenie w komórkach tacy, czyli tam, gdzie powinny się znajdować!

Istnieją inne możliwości kontroli wzrostu siewek i rozsady – zależy on od wieku roślin czy od stosowanych nawozów (nadmierny wzrost ogranicza używanie nawozów o niskim poziomie NO₃^–). ale rozstawianie roślin w tackach i zapewnienie między nimi w odpowiednich momentach większej przestrzeni sprawdza się znakomicie!

Szczepienie pomidorów latem – jak zapewnić warunki do zrastania?

W wielu miejscach szczepienie odbywa się bezpośrednio w szklarni, ale latem nie jest to wskazane. Ludzie nie lubią upałów, podobnie jest z roślinami – promieniowanie słoneczne, mierzone w watach czy dżulach, jest latem zbyt duże dla młodych roślin.

I na tym etapie produkcji mamy wyjątek dotyczący ruchu powietrza, który przestaje być sprzymierzeńcem! Proces szczepienie i zrastania się szczepionych roślin przypomina operację, więc należy skupić się na tym, by się zrosły i nie dopuszczać innych czynników. Oznacza to stabilne warunki, bez ruchu powietrza, przez pierwsze 2-3 dni po szczepieniu! Najlepsze opcje szczepienia latem to:

• Znalezienie miejsca w magazynie dla szczepiących, bez dostępu słońca;
• Chłodnia z możliwością schładzania tuneli, w których zrastają się szczepione rośliny;
• Jeśli szczepienie trzeba wykonać w szklarni, to: dokładnie pomaluj szkło, aby szklarnia była dobrze zacieniona (np. Redusol); użyj kurtyny przeciwsłonecznej lub ekranu energetycznego jako osłony zacieniającej; jeśli w szklarni nie ma zamontowanych kurtyn, zamontuj ręcznie siatkę cieniującą na górze!

Promieniowanie słoneczne padające na świeżo zaszczepione rośliny, które muszą się zrosnąć, nie pomaga. Liście zaczynają tracić wodę i rośliny nie zrastają się. Najprawdopodobniej rośliny zaczną wytwarzać korzenie przybyszowe w miejscu szczepienia, aby przetrwać ten okres stresu. To wyraźny znak, że rośliny mają kłopoty. Nieprawidłowe warunki podczas zrastania się szczepionych roślin można rozpoznać po charakterystycznych objawach. Ich obserwacja pozwala odpowiednio skorygować przebieg aklimatyzacji:

Jak rozpoznać problemy podczas zrastania się szczepionej rozsady pomidora?

Objaw	Możliwa przyczyna	Zalecane działanie
Oedema (obrzęk tkanek)	Silne parcie korzeniowe w zbyt wilgotnym środowisku	Przyspieszyć aklimatyzację roślin
Gutacja	Zbyt słaba ewaporacja i zbyt wysoka wilgotność	Przyspieszyć aklimatyzację
Liście ustawione pionowo	Zbyt wegetatywne warunki podczas zrastania	Przyspieszyć aklimatyzację
Korzenie pojawiające się na łodydze odmiany	Zbyt wysoka wilgotność	Przyspieszyć aklimatyzację
Ciemnozielone, wąskie liście	Zbyt silna ewaporacja	Opóźnić aklimatyzację
Korzenie przybyszowe w miejscu szczepienia	Stres roślin związany ze zbyt niską wilgotnością; rośliny próbują ograniczyć jego skutki	Skorygować warunki wilgotnościowe i nie dopuścić do nadmiernej utraty wody

Obserwacja folii tuneli, w których zrastają się szczepione rośliny pomidora, może coś nam powiedzieć… w pierwszych dniach po szczepieniu wilgotność w tunelach musi wynosić 100%, więc cała folia powinna być mokra – pokryta skroploną parą wodną. W przeciwnym razie rośliny mogą nadal ewaporować, co nie sprzyja ich zrastaniu się. Przeważnie po 5-6 dniach proces zrastania pędów szczepionych roślin kończy się, a rośliny są połączone. Można je wyjąć z tuneli i po jednej nocy w niższej temperaturze, np. 17-18°C, można je przesadzać lub transportować. Jeśli rośliny będą traktowane zbyt delikatnie i opóźnia się ich aklimatyzację, wszystkie dobre wysiłki pójdą na marne… rośliny wyciągną się i staną się słabe – co jest niepożądane. Dlatego dobrze się przygotuj, aby uniknąć ich „rozpieszczania”!!

Obecnie, podczas letnich warunków, idealną alternatywę wobec szklarni stanowią komory klimatyczne. Szczepienie można przeprowadzić w magazynie, a rośliny mogą się zrastać w klimatyzowanym pomieszczeniu. Rozwiązania dla upraw wertykalnych idealnie się do tego nadają, pozwalając na kontrolę wilgotności i temperatury, przy wysokiej liczbie roślin na m². Logistyka jest stosunkowo prosta, gdy używa się wózków (tzw. wózki duńskie). Do zapewnienia odpowiedniego światła można użyć diod emitujących światło – LED. Mogą być one zamontowane na stałe lub podwieszane pod półkami wózków.

Główną pułapką jest aklimatyzacja… zrastanie się szczepionych roślin może przebiegać naprawdę szybko, zwłaszcza gdy jakość podkładek i odmian jest dobra, co oznacza wysoką suchą masę i silne korzenie. Problemy takie jak odema i gutacja występują jednak częściej pod LED-ami. Oto przykład szczepionych pomidorów pod LED-ami w kontrolowanej komorze.

Przesadzanie (pikowanie) szczepionej rozsady pomidora

7-8 dni po szczepieniu szczepione rośliny można przesadzić w kostki rozsadowe.

Szczegółowe zalecenia dotyczące przygotowania kostek rozsadowych:

• Kostki 10 x 10 cm – masa po nasączeniu pożywką 550 g;
• Kostki 10 x 15 cm – masa po nasączeniu pożywką 840 g;
• EC = 2,7-2,8 mS/cm;
• pH = 5,2-5,3;
• Temperatura 19-17°C;
• Brak cieniowania;
• Światło włączone od godziny 3:00 do 8:00.

A teraz nadszedł czas, aby nasz przyjaciel wiatr, czyli ruch powietrza, ponownie zadbał o zwarty pokrój roślin! Latem kostki rozsadowe mocno się nagrzewają, a gdy są ciasno ułożone różnica w parowaniu między skrajnymi kostkami a środkowymi może być duża. Dlatego często po tygodniu widać dużą różnicę we wzroście rozsady – rośliny po bokach są najlepsze… Rozstawienie kostek tak, jak na poniższym zdjęciu, działa idealnie – ruch powietrza pozwala wyrównać mikroklimat, wszystkie rośliny mają taką samą wilgotność, temperaturę, promieniowanie itd. Dzięki temu wszystkie zachowują taki sam, zwarty pokrój!!!

Ruch powietrza i rozstawianie rozsady – jak utrzymać zwarty pokrój roślin?

W upalne lata zawsze warto pomóc roślinom. Najlepiej to zrobić, redukując wysoką temperaturę poprzez malowanie dachu powłoką cieniującą, użycie systemu zraszania czy kurtyn cieniujących oraz stosowanie przejściowych zagęszczeń rozsady (stopniowe rozstawianie roślin). W przeszłości rośliny zawsze rozstawiano po ukorzenieniu się w celu uzyskania docelowego zagęszczenia, co miało ogromny wpływ na wzrost, ale także wymaga od razu dużej powierzchni. O wiele lepszym rozwiązaniem jest stopniowe rozstawianie roślin kilka razy i kończenie produkcji rozsady w zagęszczeniu końcowym. Zapobiega to rozwijaniu się roślin bez stożków wzrostu, czy z nierównymi pędami lub ze złej jakości pierwszym i drugim gronem, albo z pięcioma liśćmi między pierwszym a drugim gronem. Kluczowe jest unikanie dużych wahań zagęszczenia i wilgotności w stresujące dni, z wysokim poziomem promieniowania.

Kilka ważnych danych dotyczących tego etapu produkcji rozsady pomidora:

• EC = 3,5-4;
• pH = 5,5;
• Temperatura 19-15-17°C (przed porankiem);
• Zacienianie 80% > 750-800 W (zwiększać moc w miarę upływu dni);
• Temperatura rury grzewczej ok. 42°C w pochmurne, deszczowe dni między 11:00 a 14:00.

Uszczykiwanie rozsady pomidora i usuwanie części liści

Ponieważ koszty nasion rosną z roku na rok, producenci już standardowo wybierają dwupędową rozsadę pomidora, a często w nawet trzypędową lub czteropędową. Ważne jest, aby liście pomidora były równomiernie rozmieszczone. Każdy liść działa jak silnik dla własnego pędu. Zazwyczaj pierwszy prawdziwy liść (nie liścień) pomidora jest mniejszy niż wszystkie pozostałe. Z tego względu ten silnik pracuje wolniej, a wszystkie dolne pędy pozostają w tyle. Rozwiązaniem jest usunięcie części drugiego liścia 60%–100% – w zależności od poziomu promieniowania. Im więcej promieniowania, a na drugim liściu nadal są 2 listki, tym będzie on większy, niż pierwszy pęd. Liście to płuca drugiego pędu i będzie on rósł szybciej… a nie o to chodzi!!

U pomidorów mięsistych i gronowych w większości przypadków latem można usunąć 100% drugiego liścia, u pomidorów typu cherry zabieg ten jest rzadko potrzebny, a u koktajlowych wymagania te są pośrednie (poćwicz to!!).

Kolejną dużą zaletą drugiego liścia jest zapobieganie wydłużaniu się międzywęźla między liściem 1. a 2. Bardziej zwarta budowa tego międzywęźla jest ważna dla uzyskania kompaktowego pokroju całej rośliny!

Nawadnianie i EC – jak sterować wzrostem rozsady?

To jedno z najskuteczniejszych narzędzi wpływających na wzrost roślin! Używaj go szczególnie, gdy rośliny są młode, ponieważ później, gdy rośliny urosną, nie możesz już ograniczać nawadniania… podsuszaj kostki rozsadowe w następujący sposób:

• Kostka 10 x 10 cm – 225 g;
• Kostka 10 x 15 cm – 350 g.

Powodem osuszania kostek jest dążenie do podniesienia EC, a nie wzrośnie ono, dopóki wilgotność (WC) kostki nie spadnie poniżej 50%. Wyższe EC jest bardzo pomocne w uzyskaniu kompaktowego pokroju rozsady!

Jak uzyskać zwartą i wyrównaną rozsadę pomidora? Wnioski.

To właściwie odpowiedni etap na dostawę rozsady, ale najważniejsze działania należy wykonać wiele tygodni wcześniej, aby zachować zwarty/generatywny pokrój rozsady. Małe rośliny potrzebują przestrzeni już przed szczepieniem. Później, po okresie zrastania się, to działanie może być powtarzane poprzez tymczasowe zmniejszanie zagęszczania, aby uniknąć stresujących momentów dla roślin, zachować ich wysoką jakość i oszczędnie gospodarować miejscem.

Propagation Solutions, Hans van Herk