Jak przedłużyć żywotność folii tunelowej?
Promieniowanie UV, środki ochrony roślin i metale mają negatywny wpływ na tworzywa sztuczne stosowane w szklarniach. Można jednak wdrożyć szereg środków w celu złagodzenia tych skutków. Stosowanie powłok wydłuża również żywotność materiałów używanych do uprawy tunelowej.
Firma Hyplast, z siedzibą w gminie Hoogstraten w Belgii, jest spółką zależną RKW Group i jednym z głównych producentów folii do szklarni i tuneli ogrodniczych. Firma produkuje 45 000 ton folii polietylenowej rocznie. Dla osoby z zewnątrz różne folie mogą wyglądać bardzo podobnie, ale ze względu na zróżnicowane dodatki, istnieją dziesiątki różnych wersji. Mogą one wpływać na żywotność folii tunelowej.
– Możemy wyprodukować folię na zamówienie dla każdego. Bierzemy pod uwagę rodzaj uprawy, lokalne warunki pogodowe, przepuszczalność światła, potrzeby uprawy, właściwości mechaniczne, takie jak elastyczność i inne – mówi Karen van den Bergh, inżynier ds. badań i rozwoju.
Tworzywa sztuczne nie są wieczne: starzeją się, a ich właściwości ulegają zmianie.
– Zmiany te powodują w szczególności promieniowanie UV i środki ochrony roślin – mówi.
Promieniowanie UV i degradacja plastiku
– Promieniowanie UV wpływa na wiązania chemiczne w polimerach tworzących tworzywa sztuczne. Powoduje to pękanie łańcuchów polimerowych. Dodatkowo wytwarza to rodniki, wysoce reaktywne substancje, które z kolei atakują łańcuchy polimerowe – dodaje jej kolega Hendrik Oudekinden.
Proces ten można spowolnić poprzez dodanie stabilizatorów UV.
– Można to porównać do balsamu do opalania. Promieniowanie UV jest pochłaniane, powodując zmianę struktury stabilizatora. Ta zmiana jest tylko tymczasowa i stabilizator powraca do pierwotnej struktury, uwalniając ciepło. W ten sposób energia UV jest neutralizowana – mówi.
Inne dodatki dodawane do tworzyw sztucznych wychwytują wolne rodniki. Chociaż przerywają one łańcuchy polimerowe, nie powodują poważniejszych uszkodzeń.
Pomimo tych dodatków, proces starzenia przebiega jednak w pewnym tempie.
– Niemożliwe jest wychwycenie 100% promieniowania UV – wyjaśnia.
Co więcej, światło UV jest potrzebne na przykład trzmielom w szklarni do orientacji i do prawidłowego wybarwienia niektórych roślin, np. gatunków ozdobnych.
Ochrona folii tunelowej
Co zatem może zrobić producent, aby chronić swoją folię tunelową? Podejście jest dwojakie: należy uważać na niektóre substancje chemiczne i ograniczyć promieniowanie UV.
– Oszczędne stosowanie środków ochrony roślin, a zwłaszcza unikanie związków zawierających siarkę, wydłuża żywotność plastiku – mówi kolejny pracownik firmy, Luc Paepen.
– Co więcej, substancje chlorowe, takie jak środki czyszczące, są katastrofalne w skutkach. Rozkładają one HALS, substancje ochronne polietylenu. Rynny PVC, które zawierają chlor, również skracają żywotność polietylenu. Ponadto warto wiedzieć, że metale działają jako katalizator w procesach degradacji. Na przykład metalowe słupki w bezpośrednim kontakcie z plastikiem nie są dobrym pomysłem. Plastik ulega degradacji również wtedy, gdy między ramami znajdują się gumowe podkładki, ponieważ guma zawiera siarkę – mówi Paepen.
Ochrona folii przed promieniowaniem UV poprzez stosowanie powłok ReduSol i ReduHeat
– Powłoki cieniujące, które odbijają światło i/lub ciepło, mogą chronić folię, ponieważ blokują część promieniowania UV. Odbicie promieniowania UV zapobiega rozpadowi folii – mówi Paepen.
– Co więcej, powłoki pomagają obniżyć temperaturę w tunelu, co również wydłuża żywotność plastiku. Przy wzroście temperatury o 10°C degradacja następuje dwa razy szybciej – niższa temperatura spowalnia ten proces.
Roel Wiegers, były kierownik ds. badań i rozwoju w Lumiforte, wyjaśnia właściwości powłok odbijających promieniowanie UV:
– Powłoka odbijająca ciepło ReduHeat w dużej mierze przepuszcza światło PAR, ale blokuje dużą część bliskiej podczerwieni, a także światło UV. Redukcja tego ostatniego chroni tworzywa sztuczne. Powłoka taka jak ReduSol równomiernie blokuje promieniowanie słoneczne w całym spektrum UV i PAR. Ilość odbijanego promieniowania UV zależy od grubości powłoki (liczby opakowań na hektar), ale wydłuża ona żywotność folii, ponieważ jest stosowana w sezonie, w którym promieniowanie UV jest najsilniejsze.
Krótkie podsumowanie:
☀️UV to główny wróg folii — ale nie da się go wyeliminować
- degradacja folii to głównie efekt rozbijania łańcuchów polimerowych przez UV + wolne rodniki
- stabilizatory UV działają, ale nie chronią w 100% → starzenie jest nieuniknione
👉 Wniosek: zarządzasz tempem degradacji, nie eliminujesz problemu
🌡️ Temperatura przyspiesza degradację folii
- stosować powłoki cieniujące (ReduSol/ReduHeat)
- aktywnie zarządzać temperaturą w tunelu (wietrzenie)
☀️ 3. Powłoki cieniujące to jeden z najskuteczniejszych sposobów przedłużenia trwałości folii tunelowej
- odbijają UV → mniejszy stopień degradacji
- obniżają temperaturę → spowalniają starzenie
👉 W praktyce:
- stosować powłoki sezonowo (szczyt UV)
- dobrać typ:
- ReduHeat → redukcja IR (temperatura)
- ReduSol → bardziej równomierne cieniowanie uprawy.
