Strategia „Od pola do stołu”
W Zielonym Ładzie określono założenia, jak do 2050 r. uczynić Europę pierwszym kontynentem neutralnym dla klimatu. Jednym z elementów Zielonego Ładu jest strategia „Od pola do stołu”, która uwzględnia kompleksowe działania na rzecz zdrowego, bardziej zrównoważonego i przyjaznego dla środowiska systemu żywnościowego UE. Strategia wyznacza bardzo ambitne cele, które mają być zrealizowane do końca 2030 roku. Więcej informacji na ten temat udzielono podczas Ogólnopolskiej Konferencji online, która odbyła się 23.09.2021.
Ambitne cele strategii
Do końca 2030 roku planowana jest redukcja o 50% zużycia chemicznych środków ochrony roślin (szczególnie środków wysokiego ryzyka) i antybiotyków w hodowli zwierząt. Zmniejszeniu mają ulec straty składników pokarmowych o 50% przy jednoczesnym zachowaniu żyzności gleby – ograniczy to zużycie nawozów sztucznych o co najmniej 20%. Kolejnym założeniem strategii jest zwiększenie udziału rolnictwa ekologicznego do 25% powierzchni gruntów ornych.
Strategia „Od pola do stołu” propaguje bardziej zrównoważoną konsumpcję żywności, zdrowe odżywianie oraz ma ograniczyć straty i marnotrawienie żywności.
Największe wyzwania
Największym wyzwaniem jest opracowanie do końca 2021 roku krajowego planu działania, który będzie kluczowy dla rolnictwa w nadchodzących latach. Realizacja celów strategii „Od pola do stołu” wymaga szeregu działań m.in. dostosowań technologicznych, głównie o charakterze inwestycyjnym. Plan działań na rzecz rolnictwa ekologicznego pomoże stymulować podaż i popyt produktów ekologicznych.
Jednym z najtrudniejszych zadań, będzie zwiększenie udziału rolnictwa ekologicznego w Polsce. Obecnie areał gospodarstw, w których stosowane są metody ekologiczne stanowi 3,5%, co daje piąte miejsce od końca wśród krajów Unii Europejskiej. Dla porównania w Austrii areał ten obecnie wynosi 26%.
Mała ilość gospodarstw ekologicznych związana jest w dużej mierze z brakiem wiedzy rolników na temat tego sposobu uprawy roślin. W związku z tym kluczowe znaczenie ma edukacja rolników. W trakcie konferencji podkreślano, że tylko dzięki odpowiedniej wiedzy merytorycznej producenci rolni będą w stanie prawidłowo prowadzić uprawę ekologiczną, która będzie mogła przynosić im ekonomiczne zyski. Do tego potrzebna jest współpraca z naukowcami i instytucjami rolniczymi.
Kolejnymi trudnościami o jakich mówią polscy rolnicy jest bardzo rozbudowana biurokracja dotycząca dokumentacji gospodarstwa ekologicznego i otrzymywania certyfikatów. Przepisy są skomplikowane i czasochłonne.
Bardzo istotne znaczenie w realizacji celów strategii „Od pola do stołu” ma wsparcie finansowe ze strony rządu i UE. Rolnictwo ekologiczne musi być nadal promowane poprzez kampanie, które zapewnią zaufanie konsumentów i zwiększą popyt na żywność ekologiczną. Jak pokazują badania statystyczne konsumenci doceniają wartość produktów ekologicznych.
Ochrona roślin i metody uprawy
Uprawa roślin zgodnie z metodą ekologiczną wymaga dużej wiedzy (odpowiednia kolejność prac agrotechnicznych, dobór odmian, sposób ochrony roślin) oraz zwiększonych nakładów pracy i czasu. Do ochrony roślin w rolnictwie ekologicznym zarejestrowane są preparaty dopuszczone do stosowania na terenie Rzeczypospolitej. Powinno się ich używać zapobiegawczo, ze względu na specyficzny skład (głównie substancje naturalne) i mechanizm działania.
Rolnictwo ekologiczne nie stanie się jednym sposobem uprawy roślin w UE. Strategia „Od pola do stołu” skupia się przede wszystkim na ograniczeniu chemizacji rolnictwa. Nie zakłada całkowitej rezygnacji z wykorzystania nawozów i chemicznej ochrony roślin ale kładzie duży nacisk na właściwe i odpowiedzialne stosowanie pestycydów. Zgodnie z metodą Integrowanej Produkcji Roślin (IP) chemiczne środki ochrony roślin (ś.o.r.) mogą być użyte dopiero gdy już nie działają metody biologiczne i agrotechniczne. Konsekwentne prowadzenie integrowanej ochrony roślin zapewnia plonowanie na stabilnym poziomie oraz dotrzymanie norm jakościowych plonu. Metodyki IP obowiązują w Polsce od 2004 roku i bardzo ważne jest, żeby te zalecenia uprawy były stosowane w praktyce rolniczej.
Obok rolnictwa ekologicznego i IP na terenie UE będzie nadal funkcjonować rolnictwo konwencjonalne ale zmniejszy się areał upraw prowadzonych tą metodą. Ochrona roślin będzie także trudniejsza, ze względu na ilość wycofywanych substancji aktywnych ś.o.r.
