Nowa odmiana ogórka do nasadzeń styczniowych, kilka słów o hodowli odpornościowej ogórków
Podczas jesiennych seminariów dla producentów warzyw szklarniowych z dużym zainteresowaniem ogrodników z nowosądeckiego rejonu, znanego z uprawy ogórków, spotkała się prezentacja Wojciecha Wasiaka z firmy Rijk Zwaan. Omówił on wybrane wirusowe choroby ogórka - wirus zielonej mozaiki ogórka (CGMMV) oraz wirus mozaiki ogórka (CMV). Niestety w przypadku chorób wirusowych nie ma możliwości leczenia chorych roślin, jedynym rozwiązaniem jest zapobieganie infekcjom. W tym celu konieczne jest przestrzeganie zasad higieny uprawy oraz - gdy jest to możliwe - uprawa odmian odpornych. W asortymencie odmian ogórka firmy Rijk Zwaan są propozycje o odpornościach na niektóre choroby wirusowe.
Odmiana ogórka do szklarni, warta uwagi
W asortymencie ogórków firmy Rijk Zwaan warto zdaniem Wojciecha Wasiaka zwrócić uwagę na odmianę Mestana RZ. W ubiegłorocznych uprawach potwierdziła ona swój wysoki potencjał plonotwórczy, który zaobserwowano już w poprzednim sezonie, w testowych nasadzeniach. Jest ona zaliczana do odmian typu midi, owoce osiągają przeciętnie 18-24 cm długości, nie mają skłonności do przerastania na długość. Są bardzo kształtne, ciemnozielone z połyskiem – co wyróżnia ją na tle innych odmian. Mestana RZ bardzo dobrze zawiązuje owoce i daje bardzo wysoki plon.
Odmiana Mestana RZ jest polecana do nasadzeń od początku stycznia. Rośliny mają umiarkowany wigor i średnią do dużej zdolność do regeneracji, zwłaszcza w drugiej połowie sezonu, warto zdaniem specjalisty z firmy Rijk Zwaan obserwować przebieg pogody oraz tendencje roślin do regeneracji oraz liczbę zawiązków (na roślinie powinno być 8 zawiązków). Gdy rośliny zbyt mocno się regenerują zalecane jest cięcie pędów bocznych, najlepiej za 3. liściem.
Do nasadzeń grudniowych Wojciech Wasiak polecał starszą odmianę z asortymentu firmy – Medię RZ, natomiast do upraw doświetlanych, prowadzonych z opuszczaniem pędu głównego – Mewę RZ, odmianę o długich międzywęźlach.
Kilka słów o wirusowych chorobach ogórków
Wirus mozaiki ogórka (Cucumber mosaic virus – CMV)
Wojciech Wasiak przedstawił podstawowe informacje na temat dosyć częstych wirusów w uprawach ogórka. CMV występuje na całym świecie i poraża ponad 1200 gatunków roślin. Powoduje spadek plonu, poraża owoce i liście, występuje często łącznie z innymi wirusami. Objawy na roślinach ogórków mogą być bardzo podobne do tych, powodowanych przez wirus zielonej mozaiki ogórka (CGMMV), włącznie z zamieraniem roślin. Początkowo są to rozjaśnienia, żółte plamy, pofałdowanie blaszki liściowej. Plamy występują również na owocach.
Wirus ten jest przenoszony głównie przez mszyce – dlatego wskazane jest zwalczanie mszyc i usuwanie z otoczenia szklarni chwastów, na których mogłyby bytować te szkodniki. Wskazane jest też monitorowanie obecności wszystkich szkodników i kontrola ich populacji. Niektóre odmiany ogórka są odporne na CMV – z oferty firmy Rijk Zwaan średnią odpornością wyróżniają się Media, Medora i Meleas, w testach są kolejne odmiany odporne na CMV.
Wirus zielonej mozaiki ogórka (Cucumber green mottle mosaic virus – CGMMV)
Wirus powoduje jasnozielone mozaiki na liściach ogórka, chlorozy międzynerwowe, brzeg blaszki liściowej jest bardziej postrzępiony, a sama blaszka jest nierówna, z pęcherzami. Na starszych liściach objawy są mniej widoczne. Rośliny mają zahamowany wzrost. Wirus CGMMV poraża też inne gatunki dyniowate. Jego szkodliwość jest wysoka – powoduje ograniczenie plonu nawet o 15-40%. Jest bardzo łatwo przenoszony mechanicznie podczas prac pielęgnacyjnych czy zbiorów, jest to wirus trwały, może zakażać glebę, podłoże, wodę, może być przenoszony z nasionami. Konieczne jest ścisłe przestrzegania higieny uprawy.
Zapobieganie chorobom wirusowym
Obawy chorób wirusowych są często trudne do jednoznacznego zidentyfikowania. Dokładną diagnostykę można przeprowadzić w Klinice Chorób Roślin w Poznaniu (odpowiednio zapakowane rośliny można wysłać pocztą lub kurierem) lub samodzielnie przeprowadzając testy paskowe wykrywające i identyfikujące wybrane wirusy.
Najważniejsze jest jednak zapobieganie wystąpieniu wirusów na plantacji. Firma Rijk Zwaan opracowała wspólnie z Uniwersytetem Wageningen protokół higieny, oparty na dezynfekcji obiektów, narzędzi, urządzeń itp. i przestrzeganiu zasad higieny w czasie uprawy. Bardzo ważne jest używanie nasion z pewnych źródeł lub rozsady od profesjonalnych jej dostawców. Uprawę najlepiej zakładać na nowych matach uprawowych. W przypadku wystąpienia chorych roślin na plantacji powinno się je usuwać w workach, tak, żeby nie zakażać innych roślin.
Przede wszystkim jednak przed uprawą powinna być przeprowadzona dokładna dezynfekcja szklarni, instalacji nawadniającej itp. z użyciem 0,5% podchlorynu sodu lub 2% Virkonu lub 10% fosforanu sodu, albo 4% Menno Floradesu. Zalecane jest przeprowadzanie dezynfekcji poprzez spienianie środków dezynfekcyjnych, ponieważ pozawala to na dokładne pokrycie dezynfekowanej powierzchni i dłuższe utrzymywanie się na niej środka dezynfekującego. Dobrze jest także wprowadzić zasady używania odrębnych narzędzi (noże, sekatory) do każdego rzędu roślin, co zapobiega przenoszeniu infekcji między rzędami.
W zapobieganiu wirusowi CGMMV bardzo dobrym rozwiązaniem jest uprawa odmian odpornych, określonych w firmie Rijk Zwaan nazwą Bon Defense. W asortymencie firmy jest kilka odmian ogórka o wysokiej odporności (HR) na CGMMV, są to jednak głównie ogórki długie. Jedną z takich odmian o umiarkowanie długich owocach jest Bonprima RZ, ich średnia długość wynosi 29 cm.
